سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٨

فى مفاوضات ابليس اللّعين

تو ز من با حق چه نالى ؟ اى سليم ! * تو بنال از شرّ اين نفس لئيم

تو گنه بر من منه ، كژمژ مبين * من ز بد بيزارم و از حرص و كين

من بدى كردم ، پشيمانم هنوز * انتظارم تا ديَم گردد تموز

متّهم گشتم ميان خلق من * فعل خود بر من نهد هر مرد و زن

امتحان شير و كلبم كرد حق * امتحان نقد و قلبم كرد حق

قلب را من كى سيه‌رو كرده‌ام ؟ * صيرفىام ، قيمت او كرده‌ام

نيكوان را ره نمائى مىكنم * شاخهاى خشك را بر مىكنم

اين علفها مىنهم ، از بهر چيست ؟ * تا پديد آيد كه حيوان جنس كيست

گرگ از آهو چو زايد كودكى * هست در گرگى و آهوئى شكى

تو گياه و استخوان پيشش بريز * تا كدامين سو كند او گام تيز

گر به سوى استخوان آيد ، سگست * ور گيا خواهد ، يقين آهورگست

قهر و لطفى جفت شد با يكدگر * زاد ازين هر دو جهانى خير و شر

تو گياه و استخوان را عرضه كن * قوت نفس و قوت جان را عرضه كن

گر غذاى نفس خواهد ، ابترست * ور غذاى روح خواهد ، سرورست

گر كند او خدمت تن ، هست خر * ور رود در بحر جان ، يابد گهر

گرچه اين دو مختلف خير و شرند * ليك اين هر دو به يك كار اندرند

انبيا طاعات عرضه مىكنند * دشمنان شهوات عرضه مىكنند

نيك را چون بد كنم ؟ يزدان نيَم * داعيم من ، خالق ايشان نيَم

خوب را من زشت سازم ، رب نيَم * زشت را و خوب را آيينه‌ام

سوخت هندو آينه از درد را * كاين سيه‌رو مىنمايد مرد را

گفت : آيينه گناه از من نبود * جرم او را نه كه روى من زدود !

او مرا غمّاز كرد اى خوب‌رو ! * تا بگويم زشت كو و خوب كو

من گواهم ، برگوا زندان كجاست ؟ * اهل زندان نيستم ، ايزد گواست

هر كجا بينم نهال ميوه‌دار * تربيتها مىكنم من دايه‌وار