سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٤

حكاية فيها دراية

تا شود زين كوزه منفذ سوى بحر * تا بگيرد كوزهء من خوى بحر

تا چو هديه پيش سلطانش برى * پاك بيند ، باشدش شه مشترى

بىنهايت گَردَد آبش بعد از آن * پر شود از كوزهء من صد جهان

لوله‌ها بربند و پردارش ز خم * گفت : غُضّوا عن هَوى أبصارَكُم

ريش او پر باد كاين هديه كه راست ؟ * لايق چون او شهى اينست راست

آن نمىدانست كآنجا بر گذر * هست جارى دجله [ ىِ ] همچون شكر

در ميان شهر چون دريا روان * پر ز كشتيها و شست و ماهيان

رو برِ سلطان و كار و بار بين * حسّ تَجرى تَحتها الأنهار بين

اين‌چنين حسها و ادراكات ما * قطره‌اى باشد در آن نهر صفا

مرد گفت : اكنون سبو را سر ببند * هين كه اين هديه‌ست ما را سودمند

در نمد در دوز تو اين كوزه را * تا گشايد شه به هديه روزه را

كاين چنين اندر همه آفاق نيست * جز رحيق و مايه [ ىِ ] اذواق نيست

زانكه ايشان ز آبهاى تلخ و شور * دايما پرعلّتند و نيم‌كور

مرغ كاب شور باشد مسكنش * او چه داند جاى آب روشنش ؟

اى كه اندر چشمه [ ى ] شورست جات ! * تو چه دانى شط و جيحون و فرات ؟

اى تو نارسته ازين فانى رباط ! * تو چه دانى محو و سكر و انبساط ؟

ور بدانى نقلت از ابّ و جدست * پيش تو اين نامها چون ابجدست

ابجد و هوّز چه فاشست و پديد * بر همه طفلان و معنى بس بعيد

پس سبو برداشت آن مرد عرب * در سفر شد ، مىكشيدش روز و شب

بر سبو لرزان بد از آفات دهر * هم كشيدش از بيابان تا به شهر

زن مصلّى باز كرده از نياز * ربّ سَلّم ورد كرده در نماز

كه نگهدار آب ما را از خسان * يا رب ! آن گوهر بدان دريا رسان

گرچه شويم آگهست و پرفنست * ليك گوهر را هزاران دشمنست

خود چه باشد گوهر ؟ آب كوثرست * قطره [ اى ] زينست كاصل گوهرست