سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٦

تمثيل نبوىّ للقلب

اى بسا مرغى پريده دانه جو * كه بريده حلق او هم حلق او !

اى بسا مرغى ز معده در مغص * بر كنار بام محبوس قفص !

اى بسا ماهى در آب دوردست * گشته از حرص گلو مأخوذ شست !

اى بسا مستور در پرده بده * شومى فرج و گلو رسوا شده !

اى بسا قاضى حبر نيك‌خو * از گلو و رشوتى او زردرو !

در حديث آمد كه دل همچون پريست * در بيابانى اسير صرصريست

باد پر را هر طرف راند گزاف * گَهْ چپ و گَهْ راست با صد اختلاف

در حديث ديگر اين دل دان چنان * كاب جوشان ز آتش اندر قازغان

هر زمان دل را دگر رائى بود * آن نه از وى ليك از جائى بود

پس چرا ايمن شوى بر راى دل * عهد بندى تا شوى آخر خجل ؟

اين هم از تاثير حكمست و قدر * چاه مىبينى و نتوانى حذر

نيست از مرغان پرّان اين عجب * كه نبيند دام و افتد در عطب

اين عجب كه دام بيند ، هم وتد * گر بخواهد ، ور نخواهد ، مىفتد

چشم باز و گوش باز و دام پيش * سوى دامى مىپرد با پرّ خويش

زين بتان خلقان پريشان مىشوند * شهوتى رانده پشيمان مىشوند

زانكه شهوت با خيالى رانده است * وز حقيقت دور تر وامانده است

با خيالى ميل تو چون پر بود * تا بدان پر بر حقيقت بر شود

چون براندى شهوتى ، پرّت بريخت * لنگ گشتى وان خيال از تو گريخت

پر نگهدار و چنين شهوت مران * تا پرِ ميلت برد سوى جنان

خلق پندارند عشرت مىكنند * بر خيالى پرّ خود برمىكنند !