سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٦
فى انّ الفكر يشوّش صفاء النّفس المطمئنّة كالنّقش على المرآة
هست جنّت را ز رحمت هشت در * يك در توبه‌ست از آن هشت اى پسر !
آن همه گَهْ باز باشد ، گَهْ فراز * وان در توبه نباشد جز كه باز
هين غنيمت دار در بازست زود * رخت آنجا كش به كورىّ حسود
فى انّ الفكر يشوّش صفاء النّفس المطمئنّة كالنّقش على المرآة
فى انّ الفكر يشوّش صفاء النّفس المطمئنّة كالنّقش على المرآة
روى نفس مطمئنّه در جسد * زخم ناخنهاى فكرت مىكند
فكرت بد ، ناخن پُرزهر دان * مىخراشد در تعمّق روى جان
تا گشايد عقدهء اشكال را * در حدث كرده‌ست زرّين بال را
عقده را بگشاده گير اى منتهى ! * عقدهء سختست بر كيسه [ ىْ ] تهى
در گشاد كيسها گشتى تو چير * عقدهء چند دگر بگشاده گير
عقده [ اى ] كان بر گلوى ماست سخت * كه بدانى كه خسى يا نيكبخت ؟
حلّ اين اشكال كن گر آدمى * خرج اين دَم كن اگر آدم دَمى
حدّ اعيان و عرض دانسته گير * حدّ خود را دان كزين نبود گزير
تا بدانى حد ازين حد مىگريز * تا به بىحد دررسى اى خاك‌بيز !
عمر در محمول و در موضوع رفت * بىبصيرت عمر در مسموع رفت
هر دليلى بىنتيجه ، بىاثر * باطل آمد ، در نتيجه [ ىْ ] خود نگر
جز به مصنوعى نديدى صانعى * بر قياس اقترانى قانعى
مىفزايد در وسايط فلسفى * از دلايل باز بر عكس صفى
اين گريزد از دليل و از حجيب * از پى مدلول سر برده به جيب
از دخان او را دليل آتش است * بىدخان ما را درين آتش خوشست
خاصه اين آتش كه از قرب ولا * از دخان نزديكتر آمد به ما
پس سيه‌كارى بود رفتن ز جان * بهر تخييلات جان سوى دخان