سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٠

فى إخراج الأنوار من الطّين

نور بىاين چشم مىبيند به خواب * چشم بىاين نور چبْود جز خراب ؟

بارنامه جان حيوانيست اين * پيشتر رو ، روح انسانى ببين

بگذر از انسان و هم از قال و قيل * تا لب درياىِ جانِ جبرئيل

بعد از آنت جان احمد لب گزد * جبرئيل از بيم تو واپس خزد

گويد : ار آيَم بقدرِ يك كمان * من به سوى تو ، بسوزم در زمان

خاك را و نطفه را و مضغه را * پيش چشم ما همىدارد خدا

كز كجا آوردمت اى بدنيَت ! * كه از آن آيد همى خفريقيت

تو بران عاشق بدى در دور آن * مُنكرِ اين فضل بودى آن زمان

اين كرم چون دفع آن انكار تست * كه ميان خاك مىكردى نخست

حجّت انكار شد انشار تو * از دوا بدتر شد اين بيمار تو

خاك را تصوير اين كار از كجا ؟ * نطفه را خصمى و انكار از كجا ؟

چون دران دم بيدل و بىسر بدى * فكرت و انكار را منكر بدى

از جمادى چونكه انكارت برُست * هم ازين انكار حشرت شد درست

پس مثال تو چو آن حلقه زنيست * كز درونش خواجه گويد : خواجه نيست !

حلقه زن زين نيست ، دريابد كه هست * پس ز حلقه بر ندارد هيچ دست

پس هم انكارت مبيَّن مىكند * كز جماد او حشر صد فن مىكند

چند صنعت رفت از انكار تا * آب و گل انكار زاد از هل اتى

آب و گل مىگفت خود انكار نيست * بانگ مىزد بىخبر كاخبار نيست

من بگويم شرح اين از صد طريق * ليك خاطر لغزد از گفت دقيق

زرّ كان بود آب و گل ، ما زرگريم * كه گهش خلخال و گه خاتم بريم

گه حمايلهاى شمشيرش كنيم * گاه بند گردن شيرش كنيم

گه ترنج تخت بر سازيم ازو * گاه تاج فرقهاى ملك‌جو