سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٦١

فى النّهى عن متابعة العقل المغلوب للهوى

نى قلاووزست ، نه ره داند او * يوسفا ! كم رو پىِ آن گرگ‌خو

حَزْم اين باشد كه نفريبد تو را * چرب و نوش دامهاى اين سرا

كه نه چربش دارد و نى نوش او * سحر خواند ، مىدمد در گوش او

كه بيا ميهمان ما اى روشنى ! * خانه آنِ تست و تو آن منى

حزم آن باشد كه گوئى تخمه‌ام * يا سقيم و خسته اين زحمه‌ام

يا سرم در دست ، درد سر ببر * يا مرا خوانده‌ست آن خالو پسر

زانكه يك نوشت دهد با نيشها * كه بكارد در تو نوشش ريشها

يار تو خرجين تست و كيسه‌ات * گر تو رامينى ، مجو جز ويسه‌ات

ويسه و معشوق تو هم ذات تست * وين برونيها همه آفات تست

حزم آن باشد كه چون دعوت كنند * تو نگوئى مست و خواهان منند

دعوت ايشان صفير مرغ دان * كه كند صيّاد در مكمن نهان

مرغ مرده پيش بنهاده كه اين * مىكند بس بانگ و آواز حنين

مرغ پندارد كه جنس اوست او * جمع آيد بر دردشان پوست او

جز مگر مرغى كه حزمش داد حق * تا نگردد گيج آن دانه و ملق

عقل تو مغلوب دستور و هواست * در وجودت رهزن راه خداست

ناصحى ربّانيى پندت دهد * آن سخن را او به فن طرحى نهد

كاين نه برجايست ، هين از جا مشو * نيست چندان ، با خود آ ، شيدا مشو

واىِ آن شه كه وزيرش اين بود * جاى هر دو دوزخ پركين بود

عقل جزوى را وزير خود مگير * عقل كل را ساز ، اى سلطان ! وزير

مر هوا را تو وزير خود مساز * كه برآيد جان پاكت از نماز

كاين هوا پرحرص و حالى بين بود * عقل را انديشه يوم الدّين بود

عقل كل را گفت ما زاغَ البَصَر * عقل جزوى مىكند هر سو نظر