سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٧

تمثيل للطفه و قهره تعالى

اين تفاوت عقلها را نيك دان * در مراتب از زمين تا آسمان

هست عقلى همچو قرص آفتاب * هست عقلى كمتر از زهره به تاب

هست عقلى چون چراغ سركشى * هست عقلى چون ستارهء آتشى

عقلهاى خلق عكس عقل او * عقل او مُشكست و عقل خلق بو

عقل كل و نفس كل مرد خداست * عرش و كرسى را مدان كز وى جداست

مظهر حق است ذات پاك او * زو بجو حق را و از ديگر مجو

عقل جزوى عقل را بدنام كرد * كام دنيى مرد را بىكام كرد

آن ز صيدى حُسن صيّادى بديد * وين ز صيّادى غم صيدى كشيد

آن ز خدمت ناز مخدومى بيافت * وين ز مخدومى ز راه عز بتافت

آن ز فرعونى اسير آب شد * وز اسيرى سبط صد سُهراب شد

لعب معكوس است و فرزين بند سخت * حيله كَمْ كن ، كار اقبالست و بَخت

بر خيال و حيله كم تن تار را * كه غنى ره كى دهد مكّار را ؟

مكر كن در راهِ نيكوخِدْمتى * تا نبوّت يا بى اندر امّتى

مكر كن تا وارهى از مكر خود * مكر كن تا فرد گردى از حَسَد

مكر كن تا كمترين بنده شوى * در كمى افتى ، خداونده شوى

روبهى و خدمت اى گرگ كهن * هيچ بر قصد خداوندى مكن

ليك چون پروانه بَر آتش بتاز * كيسه‌اى زان برمدوز و پاك باز

زور را بگذار و زارى را بگير * رحم سوى زارى آيد ، اى فقير !

من غلام آنكه نفروشد وُجود * جز بدان سلطانِ با افضال وجود

چون بگريد آسمان گريان شود * چون بنالد چرخ يا رب‌خوان شود

من غلام آن مِس همّت‌پرست * كه به غير كيميا نارد شكست

دست اشكسته برآور در دُعا * سوى اشكسته بود فضل خدا

گر رهايى بايدت زين چاه تنگ * اى برادر ! رو بَر آذر بىدرنگ

مكر حق را بين و مكر خود بهل * اى ز مكرش مكر مكّاران خجل