سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٢

تمثيل

خود بدانى پيش من چون آمدى * كه تو بىمن ، نقش گرمابه بدى

نقش اگر خود نقش سلطان يا غنيست * صورتش از جان خود بىچاشنيست

زينت او از براى ديگران * باز كرده بيهده چشم و دهان

اى تو در پيكار خود را باخته * ديگران را تو ز خود نشناخته

تو به هر صورت كه آيى بيستى * كه منم آن ، و اللَّه آن تو نيستى

يك‌زمان تنها بمانى تو ز خلق * در غم و انديشه مانى تا به حلق

اين تو كى باشى ؟ كه تو آن اوحدى * كه خوش و زيبا و سرمست خودى

مرغ خويشى ، صيد خويشى ، دام خويش * صدر خويشى ، فرش خويشى ، بام خويش

جوهر آن باشد كه قايم با خودست * آن عرض باشد كه فرع او شده‌ست

گر تو آدم‌زاده [ اى ] ، چون او نشين * جمله ذرّيّات را در خود ببين

چيست اندر خم كه اندر نهر نيست ؟ * چيست اندر خانه كاندر شهر نيست ؟

اين جهان خمّست و دل چون جوى آب * اين جهان حجره‌ست و دل شهر عجاب

خيز بلقيسا ! كه بازاريست تيز * زين خسيسان كسادافكن گريز

خيز بلقيسا ! كنون با اختيار * پيش از آنكه مرگ آرد گيرودار

زين خران تا چند باشى نعل دزد ؟ * گر همىدزدى ، بيا و لعل دزد

خواهرانت يافته ملك خلود * تو گرفته ملكت كور و كبود

اى خنك آن را كزين ملكت بجست ! * كه اجل اين ملك را ويرانگرست

خيز بلقيسا ! بيا بارى ببين * ملكت شاهان و سلطانان دين

شِسته در باطن ميان بوستان * ظاهر آحادى ميان دوستان

بوستان با او روان هرجا رود * ليك آن از خلق پنهان مىشود

ميوه‌ها لابه‌كنان كز من بچر * آب حيوان آمده كز من بخور

طوف مىكن بر فلك بىپرّوبال * همچو خورشيد و چو بدر و چون هلال

چون روان باشى روان و پاى نى * مىخورى صد لوت و لقمه‌خاى نى

نهنگ غم زند بر كشتىات * نى پديد آيد ز مردم زشتىات