سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٨٧

أيضا فى النّصح

با پدر از تو جفائى مىرود * آن پدر در چشم تو سگ مىشود

آن پدر سگ نيست ، تأثير جفاست * كه چنان زحمت پدر را سگ‌نماست

كلّ عالم صورت عقل كلست * كوست باباى هر آنچه اهل قلست

چون كسى با عقل كُل كفران فزود * صورت كل پيش او هم سگ نمود

صلح كن با اين پدر ، عاقى بهل * تا كه فرش زر نمايد آب‌وگِل

پس قيامت ، نقد حال تو بود * پيش تو چرخ و زمين مُبدَل شود

من كه صلحم دايما با اين پدر * اين جهان چون جنّتستم در نظر

هر زمان نوصورتى و نوجمال * تا ز نو ديدن فروميرد ملال

من همىبينم جهان را پرنعيم * آبها از چشمه‌ها جوشان مقيم

بانگ آبش مىرسد در گوش من * مست مىگردد ضمير و هوش من

شاخها رقصان شده چون تايبان * برگها كف‌ْزن مثال مطربان

از هزاران مىنگويم من يكى * زانكه آكنده‌ست هر گوش از شكى

پيش وهم اين گفت مژده دادنست * عقل گويد : مژده چه ؟ نقد منست

زانكه عاشق در دم نقدست مست * لاجرم از كفر و ايمان برترست

كفر و ايمان هر دو خود دربان اوست * كوست مغز و كفر و دين او را دو پوست

كفر قشر خشك رو برتافته * باز ايمان قشر لذّت يافته

قشرهاى خشك را جا آتشست * قشر پيوسته به مغز جان خوشست

مغز خود از مرتبه [ ىْ ] خود برترست * برترست از خوش كه لذّت‌گسترست

در خور فهم عوام اين گفته شد * از سخن باقىِّ آن بنهفته شد

زرّ عقلت ريزه است اى متّهم ! * بر قراضه مُهرِ سكّه چون نهم ؟

عقل تو قسمت شده بر صد مهمّ * بر هزاران آرزو و طَمّ و رمّ

جمع كن خود را ، جماعت رحمتست * تا توانم با تو گفتن آنچه هست

زانكه گفتن از براى باوريست * جان شرك از باورىّ حق بريست

اين همىدانم ولى مستى تن * مىگشايد بىمراد من دهن