سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٥٦

فى التّيقّظ

خشم مرّيخى نباشد خشم او * منقلب او غالب و مغلوب‌خو

نور غالب ايمن از نقص و غسق * در ميان اصبعين نور حق

حق فشاند آن نور را بر جانها * مقبلان برداشته دامانها

وان نثار نور را او يافته * روى از غير خدا برتافته

هر كه را دامان عشقى نابده * زان نثار نور بىبهره شده

جزوها را رويها سوى كُل است * بلبلان را عشقبازى با گُل است

آنچه از دريا به دريا مىرود * از هم آنجا كآمد آنجا مىرود

از سر كُه سيلهاى تيزرو * وز تن ما جان عشق‌آميز رو

جانهاى بسته اندر آب و گل * چون رهند از آب و گلها شاد دل

در هواى عشق حق رقصان شوند * همچو قرص بدر بىنقصان شوند

جسمشان در رقص و جانها خود مپرس * وانكه گردد جان از آنها خود مپرس

گر نخواهى در تردّد هوش جان * كم فشار اين پنبه اندر گوش جان

تا كنى فهم آن معمّاهاش را * تا كنى ادراك رمز و فاش را

پس محلّ وحى گردد گوش جان * وحى چبْود ؟ گفتنى از حس نهان

گوش جان و چشم جان جز اين حس است * گوش عقل و گوش حس زين مفلس است

اين معيّت با حقست و جبر نيست * اين تجلّىّ مهست اين ابر نيست

ور بود اين جبر ، جبر عامه نيست * جبر آن امّارهء خودكامه نيست

جبر را آنان شناسند اى پسر ! * كه خدا بگشادشان در دل بصر

غيب و آينده بر ايشان گشت فاش * ذكر ماضى پيش ايشان گشت لاش

اختيار و جبر ايشان ديگرست * قطره‌ها اندر صدفها گوهرست