سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٤٥

فى انّ الكلّ منه تعالى

ما چه شطرنجيم اندر بُرد و مات * برد و مات ما ز توست اى خوش‌صفات !

ما كه باشيم اى تو ما را جان جان ! * تا كه ما باشيم با تو در ميان ؟

ما عدمهائيم و هستيهاى ما * تو وجود مطلقى فانىنما

ما همه شيران ولى شير علم * حمله‌شان از باد باشد دَم‌به‌دَم

حمله‌شان پيدا و ناپيداست باد * آنكه ناپيداست هرگز كم مباد !

باد ما و بود ما از داد توست * هستى ما جمله از ايجاد توست

لذّت هستى نمودى نيست را * عاشق خود كرده بودى نيست را

لذّت انعام خود را وامگير * نُقل و باده و جام خود را وامگير

ور بگيرى كيت جست‌وجو كند * نقش با نقّاش چون نيرو كند

منكر اندر ما مكن در ما نظر * اندر اكرام و سخاى خود نگر

ما نبوديم و تقاضامان نبود * لطف تو ناگفتهء ما مىشنود

نقش باشد پيش نقّاش و قلم * عاجز و بسته چو كودك در شكم

پيش قدرت خلق جمله بارگه * عاجزان چون پيش سوزن كارگه

گاه نقش ديو و گه آدم كند * گاه نقش شادى و گه غم كند

دست نى تا دست افشاند بدفع * نطق نه تا دم زند در ضرّ و نفع

تو ز قرآن بازخوان تفسير بيت * گفت ايزد : ما رميت اذ رميت

گر بپرّانيم تيران نى ز ماست * ما كمان و تيراندازش خداست

اين نه جبر اين معنى جبّارى است * ذكر جبّارى براى زارى است

زارى ما شد دليل اضطرار * خجلت ما شد دليل اختيار

گر نبودى اختيار اين شرم چيست ؟ * اين دريغ و خجلت و آزرم چيست ؟

زجر استادان و شاگردان چراست ؟ * خاطر از تدبيرها گردان چراست ؟

ور تو گوئى غافلست از جبر او * ماه حق پنهان شد اندر ابر او

هست اين را خوش‌جواب ار بشنوى * بگذرى از كفر و در دين بگروى

حسرت و زارى گَهِ بيمارى است * وقت بيمارى همه بيدارى است