سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٤٢

فى انجذاب العناصر فى المركّب إلى أصولها و كذا الأرواح

هست هر جزوى ز عالم جفت خواه * راست همچون كهربا و برگ كاه

آسمان گويد زمين را : مرحبا ! * با توام چون آهن و آهن ربا

آسمان مرد و زمين زن در خرد * هر چه آن انداخت اين مىپرورد

چون نماند گرمىاش بفرستد او * چون نماند ترّييى ، نم بدهد او

برج خاكى خاك ارضى را مدد * برج آبى تَرّيَش اندر دمد

برج بادى ابر سوى او برد * تا بخارات وَخِم را بركشد

برج آتش گرمى خورشيد ازو * همچو تابه سرخ ز آتش پشت‌ورو

هست سرگردان فلك اندر زمن * همچو مردان گرد مكسب بهر زن

وين زمين كدبانويها مىكند * بر ولادات و رضاعش مىتند

پس زمين و چرخ را دان هوشمند * چونكه كار هوشمندان مىكنند

گرنه از هم اين دو دلبر مىمزند * پس چرا چون جفت درهم مىخزند ؟

خاك گويد خاك تن را : باز گرد * ترك جان كن ، سوى ما آ همچو گرد

جنس مائى ، پيش ما اولاترى * به كه زان تن وارهى وز آن ترى

گويد : آرى ليك من پابسته‌ام * گرچه همچون تو ز هجران خسته‌ام

ترّى تن زان بجويند آبها * كه ترى بازآ ز غربت سوى ما

گرمى تن را همىخواند اثير * كه ز نارى ، راه اصل خويش گير

هست هفتاد و دو علّت در بدن * از كششهاى عناصر بىرسن

علّت آيد تا بدن را بگسلد * تا عناصر همدگر را واهلد

چار مرغند اين عناصر بسته‌پا * مرگ و رنجورى و علّت پاگشا

پايشان از همدگر چون باز كرد * مرغ هر عنصر يقين پرواز كرد

جذبه [ ىِ ] اين اصلها و فرعها * هر دمى رنجى نهد در جسمها

تا كه اين تركيبها را بر درد * مرغ هر جزوى به اصل خود پرد