سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٠٤
پىنوشت‌ها
سده‌هاى واپسين كرّ و فرّ برخى خانقاهيان مريدپرور و ارادت جوى ، بيشتر مستظهر به جهل عامّه و قلّت رواج تعاليم اصلى دينى بوده است .
( 52 ) . سنج : علّامهء مجلسى ، حسن طارمى ، چ 1 ، ص 81 .
( 53 ) . دراين‌باره ، نگر : آينهء پژوهش ، ش 64 ، ص 46 .
( 54 ) . براى نگره‌هاى قاضى شهيد ( ره ) ، دربارهء تصوّف ، نگر : مجالس المؤمنين ، 2 / 2 - 10 .
( 55 ) . هزار افسوس كه انتقادات بىوجه دربارهء مجالس فراوان مطرح شده و محسّنات و ارجمنديهاى اين اثر تا حدود زيادى مغفول و پوشيده مانده است . بازخوانى انتقادى مجالس با نگره‌هاى تراث‌پژوهانهء امروزى ، ضرورت تمام دارد .
( 56 ) . طبيعتا پاره‌اى از آن آگاهيها ، از منظر نقد و پژوهش جديد ، مردود و ناپذيرفتنى است .
( 57 ) . نگر : مجالس المؤمنين ، 2 / 109 - 115 .
( 58 ) . نگر : شكوه شمس ، ص 556 .
( 59 ) . ميراث اسلامى ايران ، ج 4 ، ص 143 .
( 60 ) . نگر : همان ، ج 7 ، ص 52 .
( 61 ) . كتاب خيراتيّه در ابطال طريقهء صوفيّه ، مانند بسيارى از ديگر نگارشهاى پيشينگان ، غثّ و سمين دارد . نه قول برخى مخالفان اين اثر كه آن را تهى مايه و بىارزش مىپندارند و نه سخن گروهى از موافقان كه گمان مىكنند طريقهء صوفيّه با خيراتيّه نيست و نابود مىشود ، مقرون به صحّت نيست .
( 62 ) . پاره‌اى از انتقادهاى وى را بنگريد در : خيراتيّه ، 1 / 18 - 22 ، 32 - 35 و 57 و 154 ؛ و نيز تقريبا كلّ جلد دوم خيراتيّه از اين باب بر رسيدنى است .
( 63 ) . زينده در روزگار قاجار .
( 64 ) . روضات الجنّات ، تحقيق اسماعيليان ، 8 / 67 .
( 65 ) . همان ، همان ج ، صص 69 - 75 .
( 66 ) . دراين‌باره در كتاب ارجدار مولوىنامه ( 2 ج ) به قلم استاد علّامه جلال الدّين همائى - طاب ثراه - سخن رفته است .
( 67 ) . نگر : شكوهء شمس ، ص 29 .
( 68 ) . نگر : مهاجرت علماى شيعه . . . ، ص 36 .
( 69 ) . نگر : آينهء پژوهش ؛ نقد نگارنده بر تاريخ اسماعيليّه .
( 70 ) . نويسندهء عرفان اسلامى و عرفان التقاطى در كتاب نامبرده ( صص 326 - 353 ) به بحث از عقيدهء دينى مولانا پرداخته و اين نتيجه را آشكارا اعلام كرده كه « مولوى نه تنها شيعه نيست ، بلكه نسبت به شيعه كينه و عداوت هم دارد » ( ص 344 ) . بىگمان طرح پرسمان ، بدين گونه ، در خور بازانديشى است .
( 71 ) . شرح مثنوى شريف ، 3 / 968 و 969 ؛ با كاهش بسيار بسيار جزئى .