رشحات البحار ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٢

مطلب سوم [ درباره اين فرموده خداوند متعال است : « وَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ »

اظهار ننمايد ، عذاب بر وى ثابت نيست . ارى ، مدتى عذاب مىشود ، ولى پس از چندى مورد عفو قرار مىگيرد .

مطلب سوم [ درباره اين فرموده خداوند متعال است : « وَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ »

مطلب سوم [ درباره اين فرموده خداوند متعال است : « وَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ » ]

اين مطلب درباره اين فرموده خداوند متعال است : « وَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ » .

كثرت ، در طرفين يك شىء واحد از يك جنبه واحد ممكن نيست . ازاين‌رو بايد ان شىء داراى جوانب زيادى باشد ( تا دو نوع كثرت در مورد ان صدق پيدا كند . ) بر اين اساس مىگوييم كمال انسان ادراك شىء براساس حالتى است كه ان شىء در عالم واقع دارد و نيز تعامل با ان ، براساس آنچه كه « بايد » است .

در غير اين صورت ، او در انسان بودن خويش ناقص است .

بر اين اساس از آنجا كه كسى كه در برابر خداوند سجده مىكند ، نسبت به آنچه كه در واقع وجود دارد ، عالم است و متناسب با ان عمل مىكند ، از جمله شريف‌ترين انسان‌ها است . اين افراد به خاطر علمى كه به تذلل و فروتنى همه سجده‌گزاران دارند ، واجد همه كثرات هستند . اين است كه مىگويند :

لا إله إلّا اللّه عدد اللّيالي و الدّهور لا إله إلّا اللّه عدد أمواج البحور لا إله إلّا اللّه و رحمته خير ممّا يجمعون لا إله إلّا اللّه عدد الشّوك و الشّجر « 1 »

ازاين‌رو اين افراد به خاطر وجود جمعى و وحدت خويش كثير هستند ؛ هرچند كه از لحاظ تعداد كمند . همچنان‌كه در قران امده است :

وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ « 2 »

اما كسانى كه نسبت به وجود خداوند ( و به تبع ان سجده و اظهار ان در برابر وى ) معرفت ندارند ، هرچند كه از لحاظ تعداد ، كثيرند ، در اصل كم و ناچيزند و در عذاب الهى ثابت و ماندگار خواهند بود .

( 1 ) . بحار الانوار ، ج 94 ، ص 120 . ( 2 ) . سبأ ( 34 ) : 13 .