رشحات البحار ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٥

شبهه چهارم [ پس از آنكه با امر تو مخالفت نمودم ، چرا مرا عذاب دادى ، درحالىكه اين كار نه به تو سودى مىرساند و نه باعث آرامش تو مىشود ؟ ]

عذاب عقلانى نيست ، بلكه امرى نابخردانه است و اين امرى واضح است .

جواب اين شبهه اين است كه مسئله عذاب و عقاب با اعمال مباينت ندارد ، بلكه نسبت ميان انها ، ظهور و بطون ، و شهادت و غيب است . به‌طور خلاصه ، جزا عبارت است از ظهور اعمال در ملكوت خود . اين است كه خداوند متعال فرموده است :

فَالْيَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ لا تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ « 1 »

در جاى ديگر هم فرموده است :

يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً « 2 »

در آيه ديگرى هم فرموده است :

فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ « 3 »

در آيه ديگرى نيز بيان كرده است :

وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً « 4 »

زيرا بديهى است كه عمل برحسب عالم شهادت ، صورتى دارد و برحسب عالم غيب ، صورت ديگرى . صورت ظاهر ان براى عالم شهادت است و صورت باطن ان براى عالم غيب . دليل اين امر نيز اين فرموده خداوند متعال است كه :

الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً « 5 »

بنابراين خوردن مال مردم يا يتيمان ( از روى ظلم و ستم ) در اين عالم به صورت رضايت طبع از طريق قوه بينايى ، چشايى ، شنوايى ، بساوايى و بويايى نمود پيدا مىكند . البته نمود ديگرى نيز دارد كه عبارت است از خشم و غضب غيبى حق كه تنها در عالم غيب نمايان مىشود . اين است كه خداوند متعال

( 1 ) . يس ( 36 ) : 54 . ( 2 ) . آل عمران ( 3 ) : 30 . ( 3 ) . زلزله ( 99 ) : 8 . ( 4 ) . الكهف ( 18 ) : 49 . ( 5 ) . النساء ( 4 ) : 10 .