غزليات خواجوى كرمانى ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٨

لغتنامهء ديوان خواجوى كرمانى

جَزَع : ناشكيبايى ، بىتابى كردن ، ناله و زارى كردن .

جُلّاب [ معرّب گلاب ] : گلاب و باصطلاح طبّ ، عسل با گلاب قوام آورده .

جَليس : همنشين .

جَنيبت : اسب يدك .

جوهر فرد : جزء لا يتجزّى ( كنايه از دهان معشوق ) ، نور محمّدى - قلم .

چرخ دولابى : كنايه از آسمان و بخت ناپايدار است .

حايِل : فاصل ، هرچه در ميان دو چيز واقع شود و مانع از اتّصال آنها بهم گردد .

حدائق [ حديقه ] : باغها - بستانها .

حِرز [ ج : احراز ] : جاى استوار ، پناهگاه بهره - دعايى كه بر كاغذ نويسند و با خود دارند - بازوبند - چشم‌آويز - تعويذ .

حَسّان بنِ ثابتِ انصارى : شاعر مشهور عرب و مدّاح حضرت رسول ( ص ) .

[ حَسّان عَجَم ] : خاقانى .

حِسان : خوبرويان ، نيكوان .

حَظيَره : محوّطه ، چهارديوارى .

[ حظيرَة القدس ] : بهشت .

حِياض : حوضها .

خاسِر : زيانكار ، زيانمند .

خاشه : خش و خاشاك ، ريه‌هاى چوب و سرگين به هم آميخته / رشك و حسد .

خان [ + ى ] : حوضى ، چشمهء آبى .

خَدّ : چهره ، گونه .

خَرخَشِه : هنگامه - غوغا - نوعى كُشتى / دانه - چينه - منازعهء بى جا .

خَرسَنگ : سنگ بزرگ ناتراشيده كه در ميان راه افتاده و مانع عبور و مرور باشد - كسى كه در ميان دو مصاحب نشيند و مانع گردد - حريف ، رقيب .

خَسَك : خار كوچك ، تراشه‌هاى ريز ، خارهاى سه‌گوشه كه از آهن سازند و در سر راه دشمن اندازند .

خَصل [ مربوط به داو ] : آنچه كه بر سر آن قمار كنند شرط و گروبندى در قمار .

خُضرَت : سبزه ، تازه‌رويى ، خوبى .

خَلاب : زمين گِلناك و باتلاقى كه پاى آدمى و چاروا در آن بماند .

خَلُّخ : شهر بزرگى در « خطاى » كه مُشك خوب از آنجا آورند و خوبان را بدانجا نسبت كنند - هر