غزليات خواجوى كرمانى ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٧

لغتنامهء ديوان خواجوى كرمانى

بِناميزَد [ ب + نام + ايزد ] در مقام تعجّب ) : به خدا سوگند .

بَنان : سرانگشت ، انگشت .

بَهَق [ گرفته شده از « بهك » پارسى ] : پيسى ظاهرِ پوست / بر خلاف « برص » .

پارگين : آب گنديده و بدبوى / گودال كه آبهاى كثيف و فاضلاب و . . . در آن جمع شوند .

پرسوخته : دلسوخته .

پنجره : كنايه از آسمان است .

تالان : يغما ، غارت ، تاراج .

[ يونانى ] : مقدارى از پول مسكوك .

تَبَرخون : « بيد سرخ ( بيد طبرى ) ، عناب ، رنگ سرخ .

تَبشى : شادمانى كردن ، خوش‌رويى كردن .

تُتُق : چادر و پردهء بزرگ ، سراپرده .

تذكير : موعظه ، پند / به ياد آوردن .

يَرلِك [ تِرليك ] : قباى پيش‌باز آستين‌كوتاه .

تُرهات : ياوه‌ها - باطلها - سخنان بيهوده .

تَعذيب : شكنجه دادن ، عذاب كردن .

تَعَنُّت : بدگويى ، خطا و سهو بر كسى گرفتن ، عيبجويى .

تَلبيس : تزوير ، فريب ، دروغ ، عذر .

تَمغا : خراج و باج ، فرمان سلطان / داغى كه بر ران اسب و ديگر ستوران نهند ، باجى كه از تجّار و ساير مردم بر درهاى شهر و بنادر گيرند - مُهرى كه پس از گرفتن باج بر اجناس زنند .

تن بزن - [ تن زدن ] : صبر و شكيبايى كردن خوددارى كردن ، آسودن ، خاموش شدن .

توقيع [ ج : توقيعات / تواقيع ] : نشان گذاشتن امضاء كردن نامه و فرمان - فرمان شاهى - طغراى شاهى .

ثُعبان [ ج : ثعابين ] : اژدها ، مار بزرگ و دراز و كلفت ( خواه نر باشد خواه ماده ) .

جابُلسا : نام شهرى در مغرب - بدون سكنه - نام شهرى در عالم مثال .

جابُلقا : نام شهرى در مشرق - بدون سكنه - نام شهرى در عالم مثال .

جاق : وقت ، هنگام / چاق و فربه هم معنى شده .

جَرون : نام اصلى بندر هرمز است كه اكنون به بندرعباس مشهور است .

جَزع يمن : مُهرهء يمانى ، مهرهء سليمانى .

[ جَزع ] : سنگى است سياه و سفيد با خالهاى سفيد و زرد و سرخ و سياه .