عوارف المعارف ( فارسى ) — الصفحة ١٩٨

باب شصت و سوم در بيان نبذى از بدايات و نهايات و صحّت آن

و به مداومت اذكار ثبات نمايد ، تا از جملهء ارباب مشاهده شود . و مركب دل در فراز و نشيب مقام و احوال ، به تازيانهء ادب در مناهج طلب مىراند . و به زبان جان آيهء « قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ » « * » بر خود مىخواند . و سمندرآسا در آتش شوق مىرود ، تا از زحمت دود بىسود بشريّت رهائى يابد و به نور شمع احديّت مستضىء و مستنير شود . در آن حال ، اين اشارت كند ، قطعه :

ساقيا ! وقت صبوح آمد ، هلا بيدار شو * كار بيكاران ميسّر گشت ، هان در كار شو

گر به صد جان ذره‌اى از بيخودى يا بى ، بخر * ور نيابى ، صد چو خود يا بى از آن بيزار شو

گر سرورِ جان و دل مىبايدت ، بىهوش باش * ور قفاى گرم غم مىبايدت ، هشيار شو

چون نسيم وصل يار از كام افعى يافتى * زود تكبيرى بگو و اندر دهان مار شو

آفت راهت سر است ، آن را به تيغ تيز ده * وانگهى با خصم خود در كشتن خود يار شو

چون ز خود فارغ شدى ، زيباى شاهى آمدى * كوس قلّاشى فروكوب و سپهسالار شو

ملك مىران بىسپاه و ، شاد مىزى بىدرم * درد و عالم ، از خداى خويش برخوردار شو

و چون بدين مقام مشاهده رسد ، بايد كه لحظه‌اى از سلوك و آداب طريقهء قوم تغافل ننمايد . جنيد - رحمه - گفت : اگر صادقى ، هزار سال در سلوك جدّ بليغ و جهد تمام بجاى آرد ، اگر يك لحظه از آن غافل شود . آن فايده كه در آن لحظه از او فايت شود بيشتر از آن فوائد باشد كه در آن هزارساله جمع بود . و مريد بايد كه دايم به زبان افتقار اين مناجات با حضرت عزّت مىكند . بيت :

[ در هر نفسى صد گنه از من ديده * وز فضل و كرم ، پردهء من ندريده

اى من بتر از هر كه به عالم بتر است * وى تو بسى از من بتر آمرزيده ]

و ببايد دانست كه : مبتدى صادق باشد ، و منتهى صديق . و ابو سعيد قرشى - رحمه - گفت : صادق آن باشد كه ظاهر او مستقيم باشد . و اندرون او ميلى دارد به حظوظ نفسانى .

چون به ذكر مشغول شود روحش منوّر شود و چون به حظوظ لذات نفسانى مشغول شود از حضرت عزّت محجوب شود . و صدّيق آن باشد كه ظاهر و باطن او مستقيم باشد . و آخر نهايات صديقان ، اول درجهء نبوّت باشد . و هر كس كه معرفت او تمام‌تر ، استقامت او كامل‌تر . مبتديان به اعمال مشغول باشند و از احوال محجوب . و در اوسط ، حافظ احوال باشند و از اعمال محجوب . و ارباب نهايات آن باشد كه اعمال ، ايشان را از احوال محجوب نتواند داشت . و احوال ، ايشان را از اعمال محجوب نه . و اين ، از حمايت عنايت حق ، سبحانه و تعالى ، در حقّ ايشان [ باشد ] .

« ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ » « * * » و ورد وقتش اين بود بيت :

( * ) انعام / 6 : 91 . ( * * ) حديد / 57 : 21 .