شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٤٠

واژه‌نامه « 1 »

سفيه : ابله ، نابخرد

سفيهان : جمع « سفيه » ، نابخردان ، ابلهان

سقام : بيمارى

سقيم : بيمار ؛ در اينجا : نارسا ، ناتمام

سگ كهف : سگ اصحاب كهف كه با آنها به غار رفته و پس از سالها از خواب بيدار شد .

سگ نفس : اضافهء مشبّه‌به به مشبّه . نفس بهيمى در اصطلاح عارفان به سگ تشبيه شده است . هم از جهت پستى آن برابر روح ، و هم از جهت خوى درندگى و غضب كه نفس راست ، هم از جهت بسنده كردن آن بر طعمه‌هاى دنيوى و ناديده گرفتن غذاهاى روحى . شرح مثنوى شريف ، ج 2 ، ص 107 .

سلسلت : سلسل - به فتح هر دو سين - به‌معناى آب شيرين و خوشگوار ؛ سلسل - به كسر هر دو سين - به‌معناى زنجير ( در اينجا زنجير شوق ، بانگ زنجيروار اذان )

سليمان [ 3731 / 2 ] : كنايه از راهنماى كامل

سما : آسمان

سما : آسمان

سما : آسمان

سمات : جمع « سمة » نشانه‌ها

سماوات : جمع « سماء » آسمانها

سمعه : ريا

سمك : ماهى

سمند : اسب زرد رنگ

سمى : بلند

سنان : سرنيزه

سنان : نيزه

سنّت : راه و روش

سنىّ : بلند ، و الا ، روشن

سواد : سياهى ، سطرهايى كه بر صفحه و لوح نويسند .

سوخته : تكّه چوب ، پنبه يا پارچهء كهنه كه در ميان ديگر چوبها مىنهند تا با سنگ آتش‌زنه آن را روشن كنند .

سودا : ميل

سودايى : اهل دنيا ، خيال‌پرداز

سودايى : سيه‌فام و تيره‌رنگ

سودن : ماليدن

سوم : بها كردن كالا ، تكليف

سها : ستارهء كوچك و كم‌نور در دبّ اكبر

سيّئات : جمع « سيّئه » گناهان

سيبويه : مركّب از « سيب » و « ويه » يعنى بوى سيب ، به‌عنوان لقب براى كسى كه زيباست به كار مىرود . براى نخستين بار به‌عنوان لقب براى نحوى بزرگ ، عمرو بن عثمان بن قنبر ( 148 - 180 ه . ق ) از دانشمندان خطّهء