شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٣٩

واژه‌نامه « 1 »

سابقوا : بشتابيد

ساتر : پوشنده ، پنهان‌كننده

ساجد : سجده‌كننده ، در اينجا بت‌پرست

ساعت : مقيّد به وقت بودن

ساقى : آنكه شراب به ديگران دهد .

سالب : رباينده ، سلب‌كننده

سالف : پيشين

سايق : سوق‌دهنده

سايم : چرنده

سبطى : مقابل قبطى ( منسوب به سبط ) - قوم يهود ، قوم حضرت موسى ( ع )

سبق : پيش افتادن ، پيشى گرفتن ، كتابى كه هر روز قسمتى از آن درس داده مىشود .

سبل : جمع « سبيل » ، راهها

ستان : خوابيده بر پشت

ستبر ( سطبر ) : فربه ، بزرگ

ستدن : گرفتن

ستن : مخفّف ستون

ستّى : خطاب احترام‌آميز به زن

سحاب : ابر

سحر : جادو ، افسون

سحره : جمع « ساحر » ، جادوگران

سخريّه : استهزا

سخن‌خايى : رازگويى

سخنهاى دقيق [ 3733 / 2 ] : كنايه از بحثهاى عقلانى و استدلالى

سدّ : مانع

سدّ رمق : مانع از دست رفتن تاب و توان

سدره : نوعى جامه ، سينه ؛ كنايه از قرب الهى

سراج : چراغ

سربالا : در اينجا كمال

سرحان : گرگ ، شير

سرزير شد : نابود شد

سرشك : قطرهء اشك

سرطان : چهارمين برج از دوازده برج فلكى برابر با تيرماه

سرفشان : جنبانيدن سر از روى ناز يا تكبّر ؛ در اينجا كنايه از توجّه كردن ، شادمان بودن

سرمهء نيستى : سرمه سنگى است سياه و برّاق كه آن را براى چشم و قوّهء بينايى نافع مىدانند .

« سرمهء نيستى » اضافهء مشبّه به مشبّه‌به اشاره به سرمهء خفا دارد كه چون به چشم كشند ، از ديده‌ها پنهان شوند .

سرير : تخت

سست‌حال : پوسيده

سعى مجتهد : نهايت كوشش

سفلى صفات : آنان كه صفات پست و حقير دارند ؛ مردم دون‌مايه