شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٣٠

واژه‌نامه « 1 »

جان : روح

جانى : آنكه مرتكب جنايت شده

جبّاران : جمع « جبّار » ، زورگويان

جبلّى : ذاتى ، آنچه از نهاد و سرشت و طبيعت برآيد .

جثّه : بدن ، جسم

جدال : ستيز

جذب اجزا : تغذيه كردن و رشد يافتن

جذبه : كشش

جذوب : كشنده

جرّ و مدّ : همان جزر و مدّ است به‌معناى فرو كشيدن و بالا آمدن آب دريا .

جرح : زخمى كردن ؛ جرح شاهد يعنى اعتبار شاهد را از ميان بردن

جرى : گستاخ ، بىباك ، باجرئت

جريده : صحيفه ، روزنامه ؛ در اينجا منظور قرآن است

جزر : پايين رفتن آب

جسامت : تنومندى ، تناورى

جسته : از كمان رها شده

جسك : رنج ، بلا و پريشانى

جسمانه : مناسب جسم ، جسمانى . مركّب از « جسم » و « انه » از ادات و پسوندى كه مفيد معنى حالت و مناسبت است . امروزه وصف جسم به جسمانه براى تأكيد است .

جعد : موى پرپيچ

جفّ : خشكيد ، خشك شد

جماد : بىجان

جميل الستر : نيكوپوشنده

جنات : جمع « جانى » جنايتكاران

جنازه : - به كسر و فتح اوّل - مرده ، تختى كه مرده را روى آن نهند .

جنان : دل

جنان : جمع « جنّت » ، بهشت‌ها

جنبش مس : كنايه از حركتهاى جسمانى

جنبشهاى موزون : حركتهاى متناسب ، كارهاى خردمندانه و از روى عقل

جنبيت : اسب كتل ، يدك

جنّت : بهشت

جوال : كيسه

جود : بخشش بىچشمداشت به كسى كه درخواست كند

جور : ستم

جوز : گردو

جوع : گرسنگى

جولاه : بافنده

جوىجويان : جويندگان جوى

جهت‌گو : آنكه جهتى را نشان مىدهد .

جهد المقل : تلاش فرد تنگدست