شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٠.٤٤
5 . منابع مثنوى
بيّنات رموز كنوز و دقايق حقايق او را اعتقادى بايد عظيم و صدقى بايد مستقيم و قلبى بايد سليم ؛ و همچنان ذكاوت و فنون علوم و درايت مىبايد تا در ظاهر آن سيرى تواند كرد و به سر سرّى تواند رسيدن و بىاين‌همه آلات اگر عاشق صادق باشد ، عاقبت عشق او را رهبر شود و به منزل برسد ؛ و اللّه الموفّق و المرشد و هو المعين و المسدّد . » « 1 »
دليل اين‌همه جز آن نيست كه محور اصلى نظام انديشگى مولانا چيزى جز قرآن و حديث نيست . مشهور است كه در مثنوى بيش از 500 آيهء قرآنى و نزديك به 750 حديث نبوى تفسير و تبيين شده است .
5 . منابع مثنوى
5 . منابع مثنوى
به قول استاد نيكلسون : « مولانا بسيار وام مىستاند ، امّا كمتر دينى بر گردن دارد . هر چه را به دست آرد ، از آن خود مىسازد . » « 2 »
مولانا با چيره‌دستى تمام از منابع و متون بسيارى در حوزه‌هاى ادبيات ، تاريخ ، عرفان ، حكمت ، اخلاق ، حديث ، قصص ، فقه ، بهره مىبرد ، امّا تنها براى تأييد و ساختن قالب و ساختارى براى بيان عقايد و انديشه‌هاى خودش كه البتّه برگرفته از قرآن و سنّت است . ازاين‌رو ، هيچ ابايى ندارد كه در آنها دخل و تصرّف كند و چنين هم مىكند .
سه شخصيت برجسته‌اى كه در انديشه‌هاى مولانا تأثيرگذار بوده‌اند ، عبارتند از :
شمس تبريزى ، امام محمّد غزّالى و عطّار نيشابورى .
مثنوىپژوه فقيد ، مرحوم فروزانفر ، تلاش وافر نموده و در دو كتاب گرانسنگ احاديث مثنوى و مآخذ قصص و تمثيلات مثنوى به منابع مورد استفاده مولوى اشاره كرده است كه مهم‌ّترين آنها عبارتند از :
نهج البلاغه ، تفسير ابو الفتوح رازى ، احياء علوم الدين ( غزّالى ) ، الفتوحات المكّية ( ابن عربى ) ،
( 1 ) . مناقب افلاكى ، به نقل از : مولانا جلال الدين محمد مولوى ، ص 239 . ( 2 ) . قصّه‌هاى عارفانه ) gninaeM citsyM fo seLaT ( به نقل از مولانا ، ديروز تا امروز ، شرق تا غرب ، ص 378 .