شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٩
تعليقات دفتر اول
تعليقات دفتر اول
تعليقات دفتر اول
( 1 ) هيجده بيت آغازين مثنوى حكايتى است از زبان « نى » [ - مولانا ] كه با « بشنو از نى » آغاز و با « پس سخن كوتاه بايد و السلام » پايان مىپذيرد و به نىنامه مشهور شده است .
نىنامه را عصاره و خلاصهء كلّ مثنوى دانسته‌اند . ازاين‌رو بسيارى از بزرگان چون يعقوب چرخى و عبد الرحمن جامى بر آن شرح نوشته‌اند . البتّه شرح جامى تنها براى دو بيت نخست نىنامه است .
آن‌گونه كه در متون عرفانى و ادبى آمده است ، مولانا هيچ اثر منظومى نداشته و حسام الدين چلبى از او مىخواهد تا اثرى به سبك و گونهء الهىنامهء سنايى و منطق الطير عطّار از خود به يادگار گذارد . او فى الحال برگى از دستار خود بيرون مىآورد كه حاوى اين هيجده بيت بوده ؛ « 1 » و اين آغازى مىشود براى آنكه در طىّ ده سال اين اثر جاويد يعنى مثنوى در قالب شش دفتر آفريده شود .
( 2 ) مىدانيم كه ماهى زنده به آب است و جز در آب نتواند زيست ، همچنين عاشق راستين بدون عشق و طلب ، زندگانى نتواند كرد . زيرا مايهء حيات وى ، عشق است و از عشق مدد گيرد و جان را
( 1 ) . نگر : نفحات الأنس ، ص 470 .