شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٧١

حكايت امرؤ القيس 269

محجوبان در كانون جان خود راه نمىدهند مگر قشر و ظاهر كلام را كه آن قشر و ظاهر موافق مدّعا و مطابق متمنّاى ايشان باشد .

[ 3930 ]

تا كه باشد حق حكيم ، اين قاعده * مستمر دان تا برى زان فايده

يعنى : تا حكمت حق باقى و جارى است ، قاعدهء انجذاب نار جان محجوبان قشر كلام را و انكار مغز را مستمر و دائم بدان تا تو در ثبوت و حقيقت اين بوى « 1 » فايده برى .

[ 3931 ]

مغزِ نغز و قشرها مغفور زو * مغز را پس چون بسوزد دور زو

يعنى : مغز هميشه باذوق و نغز است ؛ و قشرها مغفور و مسرور به دولت آن مغز است . پس ناچار محجوب مغز را چون بسوزد كه مغز دور از آن نار است .

حكايت امرؤ القيس 269

حكايت امرؤ القيس 269

[ 4010 ]

زين لسان الطّير عام آموختند * طُمْطُراق و سَروَرى اندوختند

يعنى : عوام الناس زبان اين عاشقان و كلام اين عارفان به طريق تقليد آموختند . بدين حيله اسباب جاه و سرورى اندوختند ؛ و از حقيقت حال ايشان آگاه نه و زبان ايشان با جان ايشان متّفق و همراه نه كه بجز از صورت خبر ندارد و بجز از استماع حروف گوش هوش نگمارند .

[ 4015 ]

تو از آن مرغِ هوايى فهم كن * كه نديدستى طيورِ مِن لَدُن

يعنى : تو علم و حكمت را از مرغان هوايى كه با طيوران معرفت و آشنايى دارند ، بياموز و علم و حكمت بدان مرغ هوايى باندوز كه تو طيور لدنّى كه نديدى و به دولت ديدار ايشان نرسيدى .

( 1 ) . نسخهء « س » چنين است .