شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٨

حكايت آن مطرب كه در بزم امير ترك اين غزل آغاز كرد

غير جسم و غير جوهر و ساير صفات سلبى - كه حق سبحانه از آن صفات منزّه است - مىتوان به‌سوى معرفت او راه برد و از ضد - كه صفات سلبىاند - به‌سوى ضد - كه صفات

/ B 141 /

ايجابىاند « 1 » - مىتوان پى برد .

[ 746 ]

نقل باشد نى چو نقلِ جانِ عام * همچو نقلى از مقامى تا مقام

يعنى : روح اولياء اللّه را نقلى است و ليكن نقل از مقام عاريتى تا به مقام اصلى است ، به‌خلاف جان و روح عام كه نقل روح ايشان همچو نقل روح آن عام است كه نفس عام انفصال از مقام به غير اتّصال به مقام است كه از ميان متلاشى و معدوم است و در اين دنيا « 2 » فانى و مفقود است .

[ 761 ]

در همه عالم اگر مرد و زن‌اند * دم‌به‌دم در نزع و اندر مُردن‌اند

يعنى : مرد و زن كه به مرتبهء « موتوا قبل أن تموتوا » نرسيدند ، و رسن بشريت از گردن وجود نبريده‌اند ، هميشه در مرگ و جان‌كندن‌اند .

[ 762 ]

آن سخنهاشان وصيّتها شُمَر * كه پدر گويد در آن دم با پسر

[ 763 ]

تا برويد عبرت و رحمت بر اين * تا ببرّد بيخِ بغض و رشك و كين

يعنى : سخنهاى آن جماعت كه به مرتبهء « موتوا قبل أن تموتوا » نرسيدند ، همچو سخن محتضر « 3 » و قريب الموت بدان ؛ و آن سخنها را سخن مورث و موصى بخوان تا نهال شفقت و عبرت بر احوال ايشان در جان تو رويد و رنگ بغض و رنگ كين ايشان از لوح خاطر تو بشويد .

[ 764 ]

تو بدان نيّت نگر در اقربا * تا ز نزعِ او بسوزد دل تو را

يعنى : در ديدن خويش و اقربا « 4 » نيّت آن دارى كه ايشان را در حالت مرگ و جان كندن

( 1 ) . س : ايجاد مىاند . ( 2 ) . س : + و . ( 3 ) . س : مختصر . ( 4 ) . س : اقراربا .