شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٧

در بيان اينكه « 8 » غرور تنها آن هندو را نبود ، بلكه هر آدمىزاده را 238

[ 327 ]

زانكه آن تابوت بر خلق است بار * بار بر خلقان فكندند اين كِبار

مراد از « كبار » كبار دنياست كه كبار و بزرگوار اين دنيا بار خدمت و اطاعت خويش بر گردن اغنيا « 1 » و درويش در پيش كرده ، لواى اميرى و وزيرى كه سراسر زندانى و اسيرى است افراشته ، خود را حاكم و ديگران را محكوم پنداشته‌اند .

[ 329 ]

مركبِ اعناقِ مردم را مَپا * تا نيايد نِقْرِست اندر دو پا

يعنى : گردن مردم را مركب خويش مگردان و آن گردن را مركب منماى كه به علّت نقرس و ورم مفاصل و اعضايى كه به سبب سوار شدن و نهادن دو پا بر گردن حمّالان « 2 » بار ربا پيدا مىشود ، مبتلا نگردى . پس بايد كه محمول گردن هيچ‌كس پيش از مردن نگردى كه بار گردن بودن ، دور است از جوانمردى .

گر بخارد پشتِ من انگشتِ من * خم شود از بارِ منّت پشتِ من

همّتى كو تا نخارم پشتِ خويش * وارهم از منّتِ انگشتِ خويش

پس هركه به صورت و ظاهر محمول است ، او به باطن حامل منّت است .

[ 330 ]

مركبى را كآخرش تو دَه‌دِهى * كه به شهرى مانى و ويران / B 731 / دِهى

يعنى : آن مركب را كه تو آخر حال - كه وقت انتقال از اين دنياست - خواهى گذاشت ، براى آنكه تا به شهرستان بقا و اقليم « 3 » پادشاه حقيقى برسى ؛ چرا كه در ويرانهء اين ديه دنيا و در كارخانهء « 4 » اين دار فنا گرفتار هستى .

[ 331 ]

دَه دِهش اكنون كه چون شَهْرت نمود * تا نبايد رَخْت در ويران گشود

يعنى : بران آن مركب تن و خادم بدن را وقتى كه شهرستان آن جهان تو را ظاهر گرديد تا رخت هستى و وجود خويش در اين ديه نبايد كشيد .

( 1 ) . س : اعتبار . ( 2 ) . س : + و . ( 3 ) . س : اقلم . ( 4 ) . ش : خانه .