شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣١٨

رسيدن گوهر از دست به دست [ به ] اياز و كياست « 6 » اياز 237

حقيقى در دست او نهاد ، پيش او ارادهء حصول مطلوب مجازى و عدم حصول آن مطلوب يكسان و مساوى گرديد و از اميد و بيم بالكلّ بريد .

[ 4060 ]

هركه پايندانِ او شد وصلِ يار * او چه ترسد از شكست و كارزار

« پايندان » به معنى ضامن آمده است .

يعنى : هركه را ضامن و كفيل او وصل يار او شد ، شكست و كارزار در نظر همّت او بىاعتبار گرديد .

[ 4061 ]

چون يقين گشته‌ست خواهد كرد مات * فوتِ اسب « 1 » و فيل پيشش ترّهات

يعنى : چون يقين سلطان محمود گشته بود كه از اميران بازى خواهد ربود ؛ پس فوت اسب و فيل در پيش آن سلطان ترّهات و بىاعتبار نمود .

[ 4062 ]

گر برد اسبش هر آنكه اسب‌جوست * اسب او گويى كه پيشاهنگ اوست

يعنى : گر « 2 » برد « 3 » هر آن‌كس كه اسب‌جو و طالب اسب بود كه بردن آن اسب در دل او غنيمت نمود و اسب سلطان گويى پيشاهنگ و جنيبت‌كش بود كه به فداى اسب‌بازى خويش از اميران ديگر درربود .

[ 4063 ]

مرد را با اسب كى خويشى بوَد * عشقِ اسبش از پى پيشى بوَد

يعنى : مر آن سلطان محمود را با اسب و فيل كى دوستى و خويشى بود ؟ ! دوستى و عشق است براى آخر كار و براى بازى بردن از اهل روزگار و براى ايثار بود .

( 1 ) . در نسخه « ش » همه جا « اسپ » آمده است . ( 2 ) . س : گرد . ( 3 ) . ش : برگرد .