شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣١٧

رسيدن گوهر از دست به دست [ به ] اياز و كياست « 6 » اياز 237

حصول خيال هم « 1 » از جملهء كمال است .

[ 3915 ]

هين مشو غرّه بدان كه قابلى * مر خيالش را ازين‌رو واصلى

يعنى : مغرور مشو بر آن خيال و مگو كه قابل مخيّل گشته‌ام كه خيال آن مخيّل را در دل خويش بستم كه اين‌چنين خيال ، گمان فاسد « 2 » است كه حقيقت ديگر است و خيال ديگر ؛ و اگر خيال به منزلهء حقيقت گشتى ، بايستى كه خير « 3 » لاف جنگ نزدى . چرا كه آن خير « 4 » جنگ را خيال كرده است ، نه آنكه جنگ را ديده است ؛ اگر آن خير « 5 » جنگ را مىديد ، هرگز لاف نمىزد .

[ 3918 ]

نقش رستم كان به حمّامى بوَد * قِرْنِ جملهء فكر هرجا مىرود

يعنى : نقش رستم كه در حمّام است ، به سبب ديدن آن نقش ، جمله فكرهاى مردم - كه مقارن و مجتمع‌اند - پريشان مىشوند به سبب هيبت آن نقش . پس در رؤيت چشم ، اصابت است به‌خلاف گوش كه در آن گوش شائبهء بطلان است .

[ 3923 ]

گوش انگيزد خيال و آن خيال * هست دلّالِ وصالِ آن جمال

چون گوش ، اوصاف اشيا را از متكلّم شنيده ، به قوّت خياليه مىرساند و آن قوّت خياليه آن موصوف را مخيّل و مصوّر مىسازد ؛ پس آن گوش خيال‌انگيز است و آن خيال دلّال وصال معشوق است كه به كمال خيال معشوق ، ذات آن معشوق معاين و مشاهد مىگردد .

رسيدن گوهر از دست به دست [ به ] اياز و كياست « 6 » اياز 237

رسيدن گوهر از دست به دست [ به ] اياز و كياست « 6 » اياز 237

[ 4059 ]

هركه را فتح و ظفر / A 531 / پيغام داد * پيشِ او يك شد مراد و بىمراد

يعنى : هركه را فتح مقصود و ظفر مطلوب حقيقى پيغام داد و كليد ابواب مطالب

( 1 ) . ش : - هم . ( 2 ) . س : فاصد . ( 3 ) . س : جز . ( 4 ) . س : جز . ( 5 ) . س : جز . ( 6 ) . س ، ش : كنايت .