شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٩

آمدن امير بر در خانه و لگد كوفتن بر در « 4 »

يعنى : مرشد كامل و مربّى و اصل او را نيست كه در چشم او سرمهء معرفت كشد و نه عقل كامل است كه در ميان حسن و قبح اشيا امتياز نمايد و به رسيدن مقصود ، آن عقل كامل آن را راهبرى فرمايد « 1 » .

[ 3528 ]

زان رهش دورست تا ديدارِ دوست * كه نماندش مغزِ سر از عشق پوست

مراد از « پوست » هستى و بود خود است .

يعنى : در دوستى وجود و بود « 2 » خود راه آن زاهد دور و دراز است در ميان او و در ميان حق .

[ 3529 ]

ساعتى او با خدا اندر عتاب * كه نصيبم رنج آمد زين جناب

[ 3530 ]

ساعتى با بختِ خود اندر جدال * كه همه پَرّان و ما ببْريده « 3 » بال

[ 3531 ]

هركه محبوس « 4 » است اندر بو و رنگ * گرچه در زهدست / B 131 / باشد خُوش‌تنگ « 5 »

اين‌چنين شكوه و شكايت علامت دوستى وجود و بود خود است كه نزديك او رنج ابدان و خسارت حظوظ اين جهان ، مبغوض و غير مقبول است و نزديك عاشق ، خسارت تن و غارت بدن ، مثمر مطلوب و منتج مقصود است و شكست نفس و هوا به سوى معشوق حقيقى رهنماست .

[ 3541 ]

از پىِ محنت چو خود را مىكُشند « 6 » * اصلِ محنتهاست اين چونش كَشند

يعنى : هر مبتلا و محنت‌زده « 7 » براى دفع آن بلا و محنت خود را مىكشند تا از آن رنج خلاص شوند . پس مردن كه اصل و بيخ جميع محنتهاست ، اختيار كردن آن محنت مرگ را « 8 » مشكل است .

[ 3542 ]

از فدايى مردمان را حيرت است * هريكى از ما فداى سيرت است

( 1 ) . س : فرمايند . ( 2 ) . س : - و بود . ( 3 ) . س : بريده . ( 4 ) . س : مجوس . ( 5 ) . ش : + به . ( 6 ) . س : مىكند . ( 7 ) . س : محنت‌زاده . ( 8 ) . ش : - را .