شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٩

صفت آن بىخودان [ كه از شرّ خود و هنر خود ايمن شده‌اند ، كى فانىاند ]

جان ايشان از نقص و زوال پاك است . پس آن نقص و زوال « 1 »

/ B 411 /

در ديدهء ما مردم ظاهربين است و ما لهذا الرّسول يأكل و يمشى فى الأسواق و ما أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا در شكّ و انكار مىگوييم .

[ 692 ]

ماه ما را در كنارِ عزّ نشاند * دشمنِ ما را عدوىِ خويش خواند

ماه - كه عبارت از روح و جان انبيا است - غبار تن و ابر بدن خويش را كه آن ابر تن و غبار بدن ، عدو و دشمن ماست كه ما به سبب آن غبار تن از ديدن آن ماه محجوب مىگرديم ؛ عدو و دشمن خويش خوانده است و اين عدوى خويش خواندن ما را در كنار عزّت نشاندن است كه دشمن ما را دشمن خويش خود خوانده است و گرنه آن ماه از رنگ تعلّق و كثافت ابر منزّه و پاك است و از نقصان و تغيّر فارغ و بىباك است .

[ 693 ]

ابر را تابى اگر هست از مه است * هركه مه خواند ابر را او گمره است

يعنى : ابر كه عبارت از جسم و تن است ، اگر آن را روشنى و تابش است ، از پرتوى آن ماه است ، نه كه آن ابر عين آن ماه است . پس هركه ابر را عين ماه پندارد كه عروض ابر را موجب كدورت ماه شمارد ، آن‌كس ضالّ و گمراه است .

[ 696 ]

در قيامت مهر و مه معزول شد * چشم در اصلِ ضيا مشغول شد

« ماه » عبارت از ذوات انبيا و اوليا است كه در عالم تقيّد ظهور يافته‌اند ؛ و « مهر » عبارت از ذاتى است كه در عالم تجرّد ثبوت دارد و در روز قيامت ذات ماهى كه مقيّد است ، به مقتضاى كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ آن مقيّد و آن مطلق يك ذات خواهند گرديد و امتياز ميان « 2 » مقيّد و مطلق مسلوب و معزول خواهد شد به فحواى وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ « 3 » إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ چشم رائى « 4 » به سوى اصل ضيا مشغول خواهد شد .

( 1 ) . ش : - پاك . . . زوال . ( 2 ) . س : - ميان . ( 3 ) . س ، ش : ناظرة . ( 4 ) . س : راى .