شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٨

نمودن جبرئيل - عليه السلام - [ خود را به مصطفى - صلّى اللّه عليه و سلّم - به صورت خويش ] 200

يعنى : چون وجود آدمى ، مانند سنگ و آهن است كه از روى ظاهر ، عاجز و زبون است و ليكن از روى باطن ، از صفت كوه افزون است ؛ و لهذا پيغمبر خدا فرمود كه ما مردم اگرچه از روى ظاهر ، حادث و محتاجيم و ليكن از روى روح و جان قوى و قديم‌ايم .

[ 3791 ]

جسمِ احمد را تعلّق بُد بدان * زين تغيّر آنِ تن باشد بدان

چون جسم احمد را با روح آن احمد - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - نسبت تعلّق است ، نه عين آن روح است كه مرتبهء روح از كثافت تعلّق پاك و از تغيّر و تبديل منزّه است . پس تغيّرى و تبديلى كه واقع شده بود ، تن را بود نه روح را و ليكن به سبب تعلّقى كه آن بدن را با روح بود ، در چشم مردم ، تغيّر تن ، تغيّر روح نمود .

[ 3794 ]

روبَهش گر يك دمى آشفته بود * شيرِ جان مانا كه آن دم خفته بود

يعنى : روباه تن آن پيغمبر كه به نظر جبرئيل پريشان و آشفته شده بود ، به جهت آنكه شير جان آن پيغمبر از عالم تن و جهان بدن غافل و خفته بود .

[ 3795 ]

خفته بود آن شير كز خواب است پاك * اينْت شيرى نرم‌سارى سهمناك

يعنى : اگرچه از روى ظاهر ، آن شير جان محمّد خفته بود و ليكن فى الواقع بدين خواب غفلت كه به تكلّف بود ، خود را از هراسندگان و ترسندگان نهفته بود تا عوام‌الناس يا جبرئيل از وى هراس نبرند و بر ساير مردمان او را قياس كنند ، چنانچه يكى از ترسندگان مهابت خود را بدين قول مؤانست و مواسا بخشيد : « أنا ولد امرأة تأكل الثريد . » 201

[ 3798 ]

كفّ احمد ز ان نظر بىهوش شد * بحرِ او از مِهرِ كف پُرجوش شد

مراد از « كف » كه در هر دو مصرع

/ B 701 /

واقع شده است ، جسم ظاهرى محمّد - عليه السلام - است . « 1 »

( 1 ) . س : - است .