شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢١٣

آزاد شدن بلقيس از ملك و مال « 2 »

ازالهء آن جاه « 1 » يكايك متعذّر و مشكل است ، چنانچه مقولهء « 2 » اكابر دين است « آخر ما يخرج من رءوس الصدّيقين حبّ الرئاسة « 3 » . » 180 پس شايد كه تعشّق بلقيس بدان تخت اين بوده باشد ، چنانچه بيت لاحق مشعر اين معنى است .

[ 880 ]

پس سليمان گفت گرچه فى الأخير * سرد خواهد شد بر او تاج و سرير « 4 »

[ 889 ]

خاك را و مُضغه را و نُطفه را * پيشِ چشمِ ما همىدارد خدا

[ 890 ]

كز كجا آوردمت اى بدنيت * كه از آن آمد همى خِفريقىات

[ 891 ]

تو بدان عاشق بُدى در دَوْرِ آن * منكرِ اين فضل بودى آن زمان

[ 892 ]

اين كرم چون دفعِ آن انكارِ توست * كه ميانِ خاك مىكردى نخست

يعنى : حق - سبحانه تعالى - خاك و نطفه را و مضغه را براى اعتبار و انتباه ما پيش ما نهاده است و بدان هر واحد ، گوش تنبّه « 5 » ما گشاده است كه تو را اى منكر نعمت از خاك و نطفه و مضغه پيدا كردم و حال آنكه تو در همان خاك بودى كه انكار قدرت و فضل ما مىنمودى كه آفرينش خويش كه بدين كمال است ، از اين مشتى خاك انكار مىكردى كه حق تعالى ما را از اين خاك چگونه جاندار خواهد ساخت و به خلافت عرصهء زمين چگونه خواهد نواخت ؟ ! پس اين كرم ما دفع آن انكار تو است كه پيش از خلقت مىكردى .

[ 893 ]

حجّتِ انكار شد انشار تو * از دوا بدتر شد اين بيمارِ تو

[ 894 ]

خاك را تصويرِ انكار از كجا * نطفه را خصمى و انكار 181 از كجا

يعنى : اين انكار تو ، حجّت و دليل الزام تو شد . چرا كه خاك را قوّت انكار و صورت خصمى از كجا است ؟ ! چرا كه خاك بيدل و بىجان است و خصومت و انكار ، تقاضاى اهل روح و جان است . پس چون انكار از خاك

/ B 19 /

ظاهر شد ، پس آن انكار آن خاك را

( 1 ) . س : + پگاه . ( 2 ) . س : منقوله . ( 3 ) . س : منقوله . ( 4 ) . ش : + آزاد شدن بلقيس از ملك و مال . ( 5 ) . ش : تنبيه .