شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٨

در بيان آنكه حكماى طبيعى گويند كه « 2 » آدمى « 3 » [ عالم صغرى است ] 174

بقيّهء قصّهء بناى مسجد اقصى

[ 470 ]

همچو از آب و گلِ آدم‌كده * نور ز ان كُه پاره‌ها تابان شده

[ 471 ]

سنگ بىحمّال آينده شده * وان در و ديوارها زنده شده

يعنى : سنگهاى آن مسجد مانند آدم و ساير جاندار كه به نور جان زنده و خودبه‌خود آينده‌اند نيز متحرّك و خودبه‌خود آينده شدند .

[ 472 ]

حق همىگويد كه ديوارِ بهشت * نيست چون ديوارها بىجان و زشت 173

[ 473 ]

چون در « 1 » و ديوارِ تن بىآگهيست * خانه باشد زنده چون / A 98 / شاهنشهيست

يعنى : ديوارهاى بهشت نه مانند آب و گل است كه بىجان و بيدل است و نه مانند در و ديوار تن آن‌كس است كه از ياد حق غافل و بىآگاه است كه تن غافل و بىآگاه مانند ديوار آب و گل است . پس تن آن‌كس كه باخبر و آگاه است ، مانند آن خانه است كه در آن خانه شاهنشاه است و مانند بهشت است كه آن بهشت خانهء اللّه است . پس ديوار بهشت زنده و آگاه است .

[ 480 ]

خانهء دل بين ز غم ژوليده شد * بىكَناس از توبه‌اى روبيده شد

[ 482 ]

هست در دل زندگى دار الخلود * در زبانم چون نمىآيد چه سود

يعنى : خانهء دل كه از خاشاك غم دنيا ملوّث و ژوليده شد ، پس آن دل بىدستيارى كنّاس از جاروب توبه روبيده شد كه روبيدن دل ، توبه كردن است از غم دنيا و ما فيها .

در بيان آنكه حكماى طبيعى گويند كه « 2 » آدمى « 3 » [ عالم صغرى است ] 174

[ 525 ]

مصطفى زين گفت كآدم و انبيا * خَلْفِ من باشند در زيرِ لوا

( 1 ) . ش : زر . ( 2 ) . س : + روى . ( 3 ) . س : - آدمى .