شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٦٦

باز پيش رفتن دقوقى به امامت قوم

[ 2077 ]

هر نفر را بر طويلهء خاص او * بسته‌اند اندر جهانِ « 1 » جست‌وجو

[ 2078 ]

مُنتصَب بر هر طويله رايضى * جز به دستورى نيايد رافضى

دليل است بر اينكه در آن بارگاه ، اهل زمان و مكان را راه نيست . چرا كه در راه سلوك و در جهان جستجو هر واحد از جنس ابدال و اوتاد منتصب و قائم‌اند . براى آنكه هر واحد را كه براى طلب حق تعالى سالك است ، آن هر واحد را در مقام خويش نگاه دارند

/ A 17 /

و پيش از مقام او كه براى او حق سبحانه مقرّر « 2 » ساخته است ، هرگز نگذارند كه هركس به حسب استعداد خويش در آن مقام قائم باشد .

( بيت : )

هست در اين دايرهء لاجورد * مرتبهء مرد به مقدار مرد

پس هركه در مقامى قائم است . پس آن‌كس متحيّر است از نايافت آن مقام كه فوق آن مقام است و او را در ثبوت آن مقام نيز حيرانى تمام است .

باز پيش رفتن دقوقى به امامت قوم

باز پيش رفتن دقوقى به امامت قوم

[ 2133 ]

زين بتان خلقان پريشان مىشوند * شهوتى رانده پشيمان مىشوند

[ 2134 ]

زانكه شهوت بر خيالى « 3 » راندند * و ز « 4 » حقيقت دور تر واماندند

[ 2135 ]

با خيال مَيْلِ تو چون پَر شود * تا بدان پَر بر حقيقت بر شود

[ 2136 ]

چون براندى شهوتى ، پَرّت بريخت * لنگ گشتى وان خيال از تو گريخت

يعنى : جميع مردم به سبب تعشّق صور مجازى پريشان‌اند كه شهوت و قوّت خويش بر آن صور مجازى مىرانند . چرا كه ميل و قصد مردم مانند بال‌وپر است كه آن بال‌وپر به سوى آشيانهء « 5 » نه حقيقى رهبر است و ليكن چون آن بال‌وپر را در خيال صرف كردند ،

( 1 ) . س : جهانى . ( 2 ) . ش : + و مثبت . ( 3 ) . س ، ش : خيال . ( 4 ) . ش : در . ( 5 ) . س : اشياىنه .