شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٥٧

عذر گفتن نظم‌كننده و يارى خواستن / B 66 / از بارى تعالى

فراق تو از من . پس تو عاشق چيزى ديگرى ، نه عاشق من . پس تو بر حال عاشقى كه آن حال غير دائم است .

دويدن گاو در خانهء آن دعاكننده

دويدن گاو در خانهء آن دعاكننده

[ 1490 ]

اى تقاضاگر درون همچون جنين * چون تقاضا مىكنى اتمامِ اين

[ 1491 ]

سهل گردان ، ره نما ، توفيق دِه * يا تقاضا را بِهِل بر ما مَنِه

يعنى : اى پيداكنندهء تقاضا را درون مردم مانند پيدا كردن تو جنين را اندرون مردم كه تو تقاضا را در باطن مردم مانند جنين در شكم مادر پيدا مىكنى . پس چون پيدا مىكنى آن طلب را ، پس راه اتمام و انصرام آن طلب و تقاضا ما مردم را بنماى و توفيق اتمام كردن آن طلب بده يا آن تقاضا را در دل ما پيدا كن و ما را از آن طلب و تقاضا خلاص كن و بهل .

عذر گفتن نظم‌كننده و يارى خواستن / B 66 / از بارى تعالى

عذر گفتن نظم‌كننده و يارى خواستن

/ B 66 /

از بارى تعالى

[ 1506 ]

قهر را از لطف داند هركسى * خواه دانا ، خواه نادان ، يا « 1 » خَسى

يعنى : در ميان قهر و لطف هركس فرق مىكند و مىداند كه قهر ديگر است و لطف ديگر ، و ليكن امتياز نمودن ميان قهر و لطف كه كدام قهر است و كدام لطف ، مشكل و متعذّر است ؛ و اگر همه كس در ميان هر دو فرق كردى ، بايستى كه هيچ‌كس عاصى و مرتكب فعل قبيح نگشتى . چرا كه موجب ارتكاب فعل قبيح عدم امتياز است از فعل حسن كه آن قبيح را حسن انگاشته ، مرتكب آن قبيح گشته است .

[ 1507 ]

ليك لطفى قهر در پنهان شده * يا كه قهرى در درون لطف آمده

[ 1508 ]

كم كسى داند مگر ربّانيى * كش بوَد در دل محكّ جانيى

( 1 ) . س : هر .