شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٥٥

اختلاف كردن آن جماعت در چگونگى شكل پيل 138

[ 1285 ]

بستهء شير زمينى چون حبوب * جو فطامِ خويش از قوت القلوب

يعنى : تو دربند نفس و تن - كه آن نفس و تن خورندهء شير زمين است - هستى . پس فطام و طعام « 1 » خويش از قوت القلوب بجو كه آن قوت القلوب عبارت از نور رحمان است كه آن نور رحمان غذاى روح و قلوب است كه آن قوت القلوب نور مستور است و شير زمين قوت نفس مغرور است .

[ 1291 ]

هوش را بگذار و آنگه هوش دار * گوش را بربند و آنگه گوش دار

يعنى : هوش ظاهرى - كه مربوط به حواسّ ظاهرى است - بگذار و هوش باطنى « 2 » را به دست آر .

[ 1292 ]

نى نگويم زانكه تو خامى هنوز * در بهارى تو نديدستى تَموز

مراد از « بهارى » « 3 » تعلّقات دنياوى است .

يعنى : تو در تعلّقات دنياوى گرفتارى و خزان و بىبرگى فقر را

/ B 56 /

نديدى .

[ 1302 ]

تو يكى تو نيستى اى خوش‌رفيق ! * بلك گردونى و درياىِ « 4 » عميق

راه رفتن به سوى آن جهان به قطع حظوظ دنياوى و قمع لذّات نفسانى ارشاد فرموده‌اند كه تا مرتبهء « موتوا قبل أن تموتوا » را براى خويش پيدا نكنى كه از تعلّقات دنياوى سست نگردى ، راه رفتن به سوى آن جهان نيابى ؛ و تا از شاخ نفس و هوا جدا نگردى ، به انبار دهقان حقيقى پيوست نشوى .

و چيزى ديگر كه عبارت « 5 » از مرجع و معاد است بيان ماهيّت و كيفيت آنچه حوالهء روح القدس نمودند ، باز از روش اوّل اضراب « 6 » نموده ، دويى را در ابيات لاحق دور كردند . « 7 »

( 1 ) . س : تعام . ( 2 ) . س : باطن . ( 3 ) . ش : بهار . ( 4 ) . ش : دريائى . ( 5 ) . س : + كه . ( 6 ) . س : احزاب . ( 7 ) . عبارتهاى پايانى اين بند مبهمند .