شرح مثنوى ( فارسى ) — الصفحة ٨٥

دفتر دويم

[ 69 ]

نامصوّر يا مصوّر پيش اوست * كو همه مغز است و « 1 » بيرون شد ز پوست

يعنى : آنكه منزّه از صورت است ، آن‌كس مصوّر به صورت است . امّا نزديك ديد آن جماعت كه از پوست حواسّ ظاهرى گذشته‌اند و همگى حواسّ باطنى گشته‌اند و ديده‌اند كه ما سوى اللّه غير موجود است ، پس ديده‌اند كه ذات حق جامع مرتبهء تنزيه و تشبيه است ، نه صرف حامل مرتبهء تنزيه است ، چنانچه نزديك جمهور متكلّمين است ؛ و نه صرف قابل مرتبهء تشبيه است ، چنانچه نزديك مجسّمه است ، بلكه « 2 » ذات حق جامع مرتبهء تنزيه و تشبيه است . امّا نزديك ديد كسانى « 3 » كه از پوست طبيعت گذشته‌اند ، همگى مغز معرفت گشته‌اند .

[ 72 ]

آينهء دل چون شود صافى و پاك * نقشها بينى برون از « 4 » آب و خاك

يعنى : چون آينهء دل از كدورت طبيعت و نفس پاك و صاف شود ، پس در مظاهر صور و نقوش « 5 » آن صور و نقوش را مشاهده كنى كه آن صور بيرون از آب و خاك‌اند كه ذات پاك محض‌اند ، مجرّد از آلايش جسميت و صورت‌اند .

[ 73 ]

هم ببينى نقش و « 6 » هم نقّاش را * فرشِ دولت را و هم فرّاش را 77

يعنى : چون آينهء دل از كدورت نفس و هوا پاك و صاف شود ، پس در نظر واحد هم نقش را ببينى و هم نقّاش را كه يك چيز را هم

/ A 53 /

مصوّر به صورت و منزّه از صورت ببينى .

[ 74 ]

چون خليل آمد خيال يارِ من * صورتش بُت معنىِ او « 7 » بُت‌شكن

يعنى : خيال من كه با يار است همچو خيال خليل اللّه است كه نظر ظاهرى « 8 » او بر نيّرين

( 1 ) . ش : - و . ( 2 ) . ش : بلك . ( 3 ) . س ، ش : كسى . ( 4 ) . ش : ز . ( 5 ) . س : نفوس . ( 6 ) . ش : - و . ( 7 ) . ش : آن . ( 8 ) . ش : ظاهر .