شرح الكنوز و بحر الرموز ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٣

تتمهء تأويل بيت مثنوى « 4 » معنوى مولوى - قدّس سرّه - « 5 » كه :

در ان لحظه شورى در آدم فتاد * ز شورش فغانى به عالم فتاد

چو حواى مكّاره آن حال ديد * از ابليس و ابليسيان قال ديد

جدا شد ز مادر پدر اى پسر * از آن درد و هجران كه دارد خبر

از آن زاد حوا ز باب اى رفيق * كه فرضَست يار و پس آنگه طريق

دوان « 1 » گشت آدم پى آن پرى * كه فرزند دل بد « 2 » زهى دلبرى

ز دل زاد اوّل پرىزاد من * كه خون گشت ازُو اين دلِ شاد من

تو تا درنيايى به بازار عشق * كجا بشنوى بوى گلزار عشق

كه عشق اندرين ره بصيرت كند * اگر بنده باشى اميرت كند

در اوّل حزين و اسيرت كند * كه تا پاسبان « 3 » ضميرت كند

جهان غافل از شور و غوغاى عشق * كه دورند و غايب ز مأواى عشق

3545 تو اسرار كلّى درين سَر « 4 » بجوى « 5 » * درين سَر ببين ولى « 6 » سِر مگوى « 7 »

كه يعنى نهان بين به رخسار « 8 » دوست * چه گر همچو روزَست ديدار دوست

به عالم چو آدم درآمد خراب * ز حوا دلى داشت همچون كباب

تو آدم چو نى دان و زارىِ نى « 9 » * چو اسرار حواست اى خورده مى « 10 »

كه حوا چو حورَست و آدم قصور * كه در قصر بىحور نبود حضور

3550 درين قصر ويران كه زندان ماست * يكى حور دايم به مهمان ماست

گهى رخ نمايد حمايت كند * گهى پرده دوزد شكايت كند « 11 »

گهى در كنايت روايت كند * گهى خوش درآيد حكايت كند « 12 »

گهى بهر صورت كفايت كند * گهى دُر فشاند عنايت كند « 13 »

( 1 ) . م ، س : روان . ( 2 ) . س : بود . ( 3 ) . س : پاسبانى . ( 4 ) . ج : درين سر . ( 5 ) . م ، ن ، س : بجو . ( 6 ) . ل ، ن ، س : ببين و ولى . ( 7 ) . م ، س : مگو . ( 8 ) . ل ، ن ، ج ، س : بين تو رخسار . ( 9 ) . س : زارى چو نى . ( 10 ) . م ، مصراع دوم : [ چو اسرار حواى گم‌كرده پى ] . ( 11 ) . س ، مصراع دوم : [ گهى خوش درآيد حكايت كند ] . ( 12 ) . س ، مصراع دوم : [ گهى درفشاند عنايت كند ] . ( 13 ) . س ، مصراع دوم : [ گهى پرده دوزد شكايت كند ] .