قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.١٧

بيان خارج از اعتدال فرضى

كه حاصل مىشود خاص باشندگان كدامى اقليمى را از اقاليم -

معتدل صنفيست نظر به داخل خود و آن مزاجيست كه حاصل مىشود خاص اعدل شخصى را از اشخاص صنف آن -

معتدل شخصى است نظر بخارج خود و آن مزاجيست

كه حاصل مىشود شخصى معين را تا وقتىكه بوده باشد آن شخص بر آن مزاج باشد موجود و سالم‌تر

معتدل شخصيست قياسا باحوال داخل خود و آن مزاجيست

كه چون حاصل مىشود شخصى را باشد آن شخص بر افضل‌ترين حالتى كه لائق بودن است آن شخص بر آن حالت هميشه

معتدل عضويست قياسا بخارج خود و آن مزاجيست كه واجب است بودن آن مزاج خاص نوع هر عضوى را از اعضا تا كه شناخته شود و متميز گردد از غير خود

معتدل عضويست قياسا باحوال داخل خود و آن مزاجيست

كه چون حاصل شد بعضوى باشد آن عضو بر افضل‌ترين حالتى كه لائق است بودن او بر آن حالت هميشه

و آن بحسب اصطلاح اطبّا منقسم مىشود به طرف هشت قسم

قسم اوّل چرا كه مزاج يا اينكه خواهد بود بسيار گرم از آنچه كه لائق است -

قسم ثانى يا بسيار سرد از آنچه كه سزاوار است -