شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٦٩

خطاب در حرب جمل به محمّد بن حنفيّه « 6 » عليه أصناف السّلام و التّحيّة

نقش تيغ او كه مرآت قدرت بوده و چهرهء نصرت دران مىنموده

أسد على أسد يصول بصارم * عضب يمان فى يمين يمان

مىفرمايد : شيرى بر شيرى حمله مىكند ، به شمشيرى برندهء تيز يمنى در دست راست مردى « 1 » يمنى . س :

تيغم كه بقتل دشمنان باشد تيز * با مردم بدنفس كند جنگ و ستيز

آهن‌دل و سخت‌رو شود روز مصاف * وز غايت قهر و كينه گردد خون‌ريز

نكته

قرينهء « فى يمين يمان » مشعرست به‌آنكه « 2 » اين بيت شعر مرتضى نيست ؛ چه آن حضرت يمنى نبوده « 3 » و گويا شمشيرى از اهل يمن به آن حضرت منتقل شده و محلّ ارتسام اين بيت بوده . و محتمل است كه ساختن شمشير و رسم اين بيت بران در سال دهم هجرى بوده كه مصطفى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، مرتضى را به يمن فرستاد و براى تودّد با اهل يمن خود را به يمن نسبت فرموده . يا گوئيم « يمان » ثانى بضمّ ياء است ، بمعنى صاحب يمن ، چنانچه معنى عظام و « 4 » عقام و جمال بضمّ فاء عظيم و عقيم و جميل است .

و قال الجوهرىّ : « يمن فلان على قومه فهو ميمون ، إذا صار مباركا عليهم و يمنهم فهو يا من ، مثل شئم و شأم . » « 5 »

خطاب در حرب جمل به محمّد بن حنفيّه « 6 » عليه أصناف السّلام و التّحيّة

أقحم فلن تنالك الأسنّه * و إنّ للموت عليك جنّه

( 1 ) . EG : مرد . ( 2 ) . C : بر آنكه . ( 3 ) . C : نبود . ( 4 ) . E : - و . ( 5 ) . C : + و اللّه بحقايق الامور اعلم . - - صحاح : 2220 . ( 6 ) . C : حنيفه .