شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٣٧

حكايت حرب صفّين و ذكر قبايل همدان و بازنمودن فضائل و مدايح ايشان « 6 »

بكلّ ردينىّ و عضب تخاله * إذا اختلف الأقوام شعل ضرام

يقودهم حامى الحقيقة منهم * سعيد بن قيس و الكريم يحامى

فخاضوا لظاها و اصطلوا بشرارها * و كانوا لدى الهيجا كشرب مدام

الأعزل : الّذى لا سلاح معه ، و قوم عزل و عزل و عزّل ( بالتّشديد ) . « 1 » و يشكر بضمّ كاف .

و شبام : بكسر شين معجمه . و أرحب بحاء مهمله . و رهم بضمّ راء مهمله . و سبيع بفتح سين مهمله . و يام : قبايل همدان . و مطاعين : جمع مطعان . و ردينىّ ( بضمّ راء ) : نيزهء منسوب بزنى ردينه نام . و شعل : آتش افروختن . و ضرام : آتش‌افروز « 2 » . و الحقيقة : ما يحقّ على الرّجل أن يحميه ، و فلان حامى الحقيقة ، و يقال : الحقيقة الرّاية . « 3 » و سعيد : سردار قبيلهء همدان . و محاماة : كسى را نگاه داشتن . و لظى « 4 » : زبانهء آتش . و اصطلاء : به آتش گرم شدن . و الشّرارة : ما يتطاير من النّار . و الشّرب ( بالفتح ) : جمع شارب . و مدام : باده .

مىفرمايد : ندا كردم در ميان ايشان يك خواندن ، پس جواب دادند مرا سواران از همدان غير ناكسان ، سواران از همدان كه نيستند بىسلاح بامداد جنگ ، از قبيلهء يشكر و قبيلهء شبام و از قبيلهء ارحب ، بزرگان زننده به نيزه ، و قبيلهء رهم و قبيله‌هاى سبيع و يام « 5 » . و از هر قبيله به حقيقت آمدند به من سواران خداوندان شجاعتها در كارزار بزرگان . بهر نيزهء ردينى و شمشير كه پندارى آن را ، چون آمدشد « 6 » كنند قومها ، آتش افروختن « 7 » آتش‌افروز .

مىكشد ايشان را نگاه‌دارندهء آنچه واجب است نگاه داشتن آن ازيشان ، سعيد پسر قيس ، و بزرگوار حمايت كند . پس درآمدند « 8 » در زبانهء آن آتش و گرم شدند به‌آنچه از آن آتش مىجست ، و بودند نزد كارزار چون آشامندگان باده . س :

جمعى كه بجان و دل هواخواه منند * در هر سفرى كه هست همراه منند

غافل نشوم ز حال ايشان هرگز * وز نور و صفا در دل آگاه منند

جزى اللّه همدان الجنان فإنّهم * سمام العدى فى كلّ يوم خصام

( 1 ) . صحاح : 1763 . ( 2 ) . E : آتش . ( 3 ) . همان : 1461 . ( 4 ) . E : لظا . ( 5 ) . G : - و يام . ( 6 ) . G : آمد و شد . ( 7 ) . C : فروختن . ( 8 ) . G : درآمدن .