شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٣٢

حكايت مقاتلهء قبايل عرب در صفّين و غلبه كردن ارباب حقّ و اصحاب يقين

خفق و خفقان : جنبيدن علم ( از اوّل ) . و حصين ( بضمّ حاء و فتح « 1 » صاد ) : ابو ساسان پسر منذر از قبيلهء ربيعه . و تقدّم : در پيش شدن . و صفّ : رسته . و إزارة : به زيارت بردن . و قطر :

چكانيدن ( از اوّل ) . و أجملت الصّنيعة : أى فعلتها جميلا . و تغمغم : سخن ناهويدا گفتن .

مىفرمايد : مر ما راست علم سياه كه مىجنبد سايهء آن ، چون گفته شود : پيش دار آن را ، اى حصين ، پيش آيد . پس درآرد آن را در صفّ ، تا به زيارت برد آن را به حوضهاى مرگها « 2 » كه چكاند مرگ را و خون را . بينى او را ، چون باشد روز جنگ ، كه منع كند در خود مگر غلبه را و بزرگى را . و نيكو كند صبر را « 3 » ، آن هنگام كه خوانده شود به كارزار ، چون باشد آوازهاى مردان « 4 » كه پست شود . س :

هركس كه به آئين شجاعت علم است * در معركه روز جنگ ثابت‌قدم است

از هستى و نيستى مكن انديشه * در مذهب ما وجود اشيا عدم است

و قد صبرت عكّ و لخم و حمير * لمذحج حتّى أورثوها تندّما

و نادت جذام يا لمذحج ويحكم * جزى اللّه شرّا أيّنا كان أظلما

أ ما تتّقون اللّه فى حرماتنا * و ما قرّب الرّحمن منّا و عظّما

جزى اللّه قوما قاتلوا فى لقائهم * لدى الموت قدما ما أعزّ و أكرما

ربيعة أعنى إنّهم أهل نجدة * و بأس إذا لاقوا خميسا عرمرما

عكّ بن عدنان أخو معدّ ، و هو « 5 » اليوم فى اليمن . و اللّخم ( بالخاء المعجمة ) : حىّ من اليمن ، و منهم كانت « 6 » ملوك العرب فى الجاهليّة و هم آل عمرو بن عدىّ بن مضر . و تندّم :

پشيمانى نمودن . و جذام « 7 » ( بضمّ الجيم « 8 » ) : قبيلة من اليمن تنزل بجبال حسمى و تزعم نسّاب مضر أنّهم من معدّ . « 9 » و لام مفتوح در لمذحج براى استغاثه . و حرمة الرّجل : أهله .

( 1 ) . C : و بفتح . ( 2 ) . CDG : مرگ . ( 3 ) . جز B : - را . ( 4 ) . C : مردم . ( 5 ) . E : هوم . ( 6 ) . G : مكانت . ( 7 ) . A : جدام . ( 8 ) . C : الميم . ( 9 ) . E : حدّ . - - صحاح : 1884 .