شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٩٧
بيان آنكه عقل براى اقامت رسم عبوديّت است نه براى ادراك سرّ الوهيّت
و المعصم ( بكسر ميم ) : موضع السّوار من السّاعد . و تقويس : كج كردن . و أنبوب ( بضمّ ) :
ميان دو بند نى . و محجم ( بكسر ميم ) : آلت حجامت . و أعجم : بسته‌زبان .
مىفرمايد : سه الف است كه صف كرده شده است از پس هاء گرد ، بر سر آنست مانند سر نيزهء راست كرده ؛ و ميمى كور دم‌بريده ، پس نردبانى تا هر اميدداشته ، و نيست نردبان ؛ و چهار الف مانند انگشتها كه صف كرده شده است ، اشاره مىكند به نيكيها بىساعد دست ؛ و هاء شكافته ، پس واو كج كرده كه بروست ، چون ظاهر شود ، چيزى چون ميان دو بند نى آلت حجامت ؛ پس اى بردارندهء نام خدا كه نيست مانند او ، بپرهيز از بديها تا نجات يا بى و به سلامت باشى ؛ پس آن نام خداست ، بزرگ است بزرگى او بهر آفريدهء زبان‌آور و زبان‌بسته . س « 1 » :
صفرى سه الف كشيده مدّى بر سر * ميمى كج و كور و نردبانى در بر
پس چار الف است و ها و واوى دم سر * اين است يقين اسم « 2 » خداى اكبر
بيان آنكه عقل براى اقامت رسم عبوديّت است نه براى ادراك سرّ الوهيّت
بيان آنكه عقل براى اقامت رسم عبوديّت است نه براى ادراك سرّ الوهيّت
كيفيّة المرء ليس المرء يدركها * فكيف كيفيّة الجبّار فى القدم
هو الّذى أنشأ الأشياء مبتدعا * فكيف يدركه مستحدث النّسم
استحداث : نو آوردن . و نسمة ( بفتح ) : آدمى . و تخصيص قدم از صفات حق‌ّتعالى بذكر براى آنست كه انسان مظهر عكوس اشعّهء اكثر صفاتست و هر صفت كه پرتو آن بر انسان افتاده ادراك آن مىتواند كرد و هر صفت كه او مظهر آن نيست ، مثل وجوب وجود و قدم ، از ادراك آن عاجزست .
مىفرمايد : چگونگى مرد نيست مرد كه دريابد آن را ، پس چگونه باشد چگونگى حضرت جبّار در قديم بودن ؟ اوست آنكه آفريد چيزها را نوپديدآرنده ، پس چگونه دريابد او را آدمى « 3 » نوآورده ؟ س :
( 1 ) . C : و نعم ما قيل . ( 2 ) . AD : نام . ( 3 ) . E : آدم .