شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٤٦

حكايت احوال و اهوال قيامت و اظهار توبت و ندامت

ذلك مع أن أدعو متعدّ بنفسه لضعفه بالإضمار ، أو لضعف النّائب منابه . » « 1 » و زلزلة ( بفتح ) و زلزال ( بكسر ) : جنبانيدن ؛ و زلزالها : أى المقدّر لها عند النّفخة الأولى و الثّانية . و سير :

رفتن . و سحاب : ابر . و انفطار : شكافته شدن . و نفخ : دميدن باد در چيزى ؛ و مراد از نفخة نفخ اسرافيل در صور . و إخراج : بيرون كردن . و أثقالها ، أى ما فى جوفها من الدّفائن و الأموات « 2 » ، جمع ثقل ، و هو متاع البيت . و اين ابيات ناظرند به آيت إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها * وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقالَها « 3 » و آيت تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ « 4 » .

مىفرمايد : چون نزديك شود قيامت - اى قيامت ، بيا « 5 » - و جنبانيده شود زمين ، جنبانيدنى كه تقدير شده او را نزد نفخهء اوّل و دوم ، بروند كوهها بر وجه شتاب ، چون گذشتن ابر ، بينى حال آن را . و شكافته شود زمين از دميدن در صور ، آن زمان بيرون كند زمين دفينه‌هاى خود را . س :

آن دم كه شود نور امامت ظاهر * بر خلق شود سرّ قيامت ظاهر

عالم همه در « 6 » نور خدا گردد محو * وز هر طرفى شود علامت ظاهر

و لا بدّ من سائل قائل * من النّاس يومئذ ما لها

تحدّث أخبارها ربّها * و ربّك لا شكّ أوحى لها

و يصدر كلّ إلى موقف * يقيم الكهول و أطفالها

ترى النّفس « 7 » ما عملت محضرا * و لو ذرّة كان مثقالها

يحاسبها ملك قادر * فإمّا عليها و إمّا لها

مشهور آنكه يوم در يومئذ مضاف است به إذ و إذ مضاف به جملهء مقدّر و تنوين عوض آن جمله ، يعنى : يوم إذ زلزلت الأرض ، و اين سخن مشتمل است بر تكلّفى ؛ چه « يوم

( 1 ) . شرح الكافية 1 : 133 . ( 2 ) . E : او الاموات . ( 3 ) . الزّلزلة : 1 - 2 . ( 4 ) . النّمل : 88 . ( 5 ) . G : به پا . ( 6 ) . A : از . ( 7 ) . B : الناس .