شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٤٣

خطاب به همام بن اعقل ثقفى و بيان علامات محبّت خفى

و من الدّلائل أن يرى من عزمه * طوع الحبيب و إن ألحّ العاذل

و من الدّلائل أن يرى من شوقه * مثل السّقيم و فى الفؤاد غلائل

و من الدّلائل أن يرى من أنسه * مستوحشا من كلّ ما هو شاغل

فلان طوع يديك : أى منقاد لك . و شوق : آرزومندى .

مىفرمايد : از دليلهاى محبّ « 1 » آنست كه ديده شود از عزم او فرمان‌بردارى « 2 » محبوب ، و اگرچه « 3 » مبالغه كند ملامت‌كننده . و از دليلهاست آنكه ديده شود محبّ از شوق او مانند خسته و در دل او تشنگيها باشد . و از دليلهاست آنكه ديده شود از انس او بمحبوب دژم و ناخوش از هرچه آن مشغول‌كنندهء اوست به غير او . س :

جمعى كه دم از مهر و ارادت زده‌اند * در بام شرف كوس سيادت زده‌اند

چون دست به دامان سعادت زده‌اند * پا بر سر نام و ننگ « 4 » و عادت زده‌اند

و من الدّلائل أن يرى متبسّما * و القلب فيه مع الحنين بلابل

و من الدّلائل ضحكه بين الورى * و القلب محزون كقلب الثّاكل

و من الدّلائل حزنه و نحيبه * جوف الظّلام فما له من عاقل

تبسّم : دندان سفيد كردن به خنده . و حنين : ناله . و بلبل : هزاردستان « 5 » . و الثّكل : فقدان المرأة ولدها . و العقل : الحبس .

مىفرمايد : از دليلهاى محبّ « 6 » آنست كه ديده شود تبسّم‌كننده ، و دل در تبسّم با نالهء بلبلها باشد . و از دليلهاست خنده كردن او « 7 » در ميان خلايق ، و دل او محزونست چون دل زنى كه بچه‌اش مرده باشد . و از دليلهاست حزن او و گريهء او در ميان « 8 » تاريكى شب ، پس نيست مرو را بازدارنده‌اى از « 9 » گريه . س :

( 1 ) . C : محبت . ( 2 ) . AC : فرمان‌بردار . ( 3 ) . D : اگر . ( 4 ) . B : ننگ و نام . ( 5 ) . E : هزارداستان . ( 6 ) . G : محبت . ( 7 ) . AC : از دليلها خنده كردن اوست . ( 8 ) . B : در . ( 9 ) . C : او .