شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٣٨

هدايت بگنج قناعت اندوختن و منع از آبرو فروختن « 5 »

أقدّم ما عندنا حاضر * و إن لم يكن غير خبز و خلّ

فأمّا الكريم فراض به * و أمّا اللّئيم فذاك الوبل

المباح : خلاف المحظور . و خبز : نان . و خلّ : سركه . و الوبل ( بالتّحريك ) : الوبال ، و هو أمر يخاف ضرره . « 1 »

مىفرمايد : سراى من جاى خوابانيدن « 2 » شترانست مر كسى را كه به حقيقت فروآيد « 3 » ، و توشهء من مباح است مر كسى را كه « 4 » به حقيقت بخورد . پيش مىآرم آنچه نزد ما حاضرست ، و اگرچه نباشد غير نان و سركه . پس امّا بزرگوار ، پس خشنودست به آن ؛ و امّا ناكس ، پس آن و بال است . س :

اين خانه كه بىوحشت دربان باشد * بسيار به از روضهء رضوان باشد

در سفرهء ما اگرچه يك نان باشد * خواهيم كه آن روزى مهمان باشد

هدايت بگنج قناعت اندوختن و منع از آبرو فروختن « 5 »

هدايت بگنج قناعت اندوختن و منع از آبرو فروختن « 5 »

صبر الفتى بفقره يجلّه * و بذله لوجهه يذلّه

يكفى الفتى من عيشه أقلّه * الخبز للجائع أدم كلّه

إذلال : خوار كردن . و أدم ( بضمّ همزه ) : نانخورش . و در بعضى نسخ بجاى مصراع اخير « و الموت يأتى بعد هذا كلّه » .

مىفرمايد : صبر جوانمرد به درويشى خود بزرگ مىدارد او را ، و بخشيدن او مر آبروى خود را خوار مىكند او را . كافى است « 6 » جوانمرد را از عيش او كمتر آن ، نان مر گرسنه را نانخورش است همهء آن . س :

اى پخته ز حرص روز و شب سودائى * زنهار كه آبرو نريزى جائى

گر اهل سعادتى به اندك چيزى * راضى شو و هر نَفَس مكش ايذائى

( 1 ) . مفردات : 852 . ( 2 ) . E : خوبانيدن . ( 3 ) . C : فرود آيد . ( 4 ) . E : هركسى كه . ( 5 ) . E : فروريختن . ( 6 ) . E : + مر .