شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٢٨

منع از بخل و وعدهء كاذب و ترغيب بعلم و عقل صايب

رأى الأمر يفضى إلى آخر * فصيّر آخره أوّلا

و ذو الجهل يأمن أيّامه * و ينسى مصارع من قد خلا

فإن بدهته صروف الزّمان * ببعض مصائبه أعولا

و لو قدّم الحزم فى نفسه * لعلّمه الصّبر عند البلا

تمثيل : نگاشتن « 1 » . و إفضاء : رسيدن . و خلا : أى مضى و ذهب . و بده « 2 » : ناگاه آمدن ( از ثالث ) . و حزم : بيدار بودن در كارى . و تعليم : آموزانيدن .

مىفرمايد : مىنگارد « 3 » خداوند خرد در نفس خود مصيبتهاى خود را پيش از آنكه فروآيد « 4 » . پس اگر فروآيد ناگاه ، نترسد براى آنچه بود كه در نفس خود نگاشته بود . ديد كار را كه مىانجامد بكارى « 5 » دگر ، پس گردانيد آخر كار را اوّل . و خداوند جهل ايمن « 6 » باشد از روزگار خود و فراموش كند افتادنهاى آن كس را كه به حقيقت گذشت و رفت . پس اگر « 7 » ناگاه آيد او را حادثه‌هاى زمان ، ببعضى از مصيبتهاى او گريه كند به آواز . و اگر در پيش داشتى بيدارى را در نفس خود ، هرآينه بياموزانيدى بيدارى او را شكيبائى نزد بلا . س :

دانا كه نهاد بر حوادث دل خويش * از نيش بلا دلش نمىگردد ريش

هرچند كه فقر و نيستى آيد پيش * چون كوه ز جاى خود نجنبد درويش

منع از بخل و وعدهء كاذب و ترغيب بعلم و عقل صايب

منع از بخل و وعدهء كاذب و ترغيب بعلم و عقل صايب

إذا اجتمع الآفات فالبخل شرّها * و شرّ من البخل المواعيد و المطل

و لا خير فى وعد إذا كان كاذبا * و لا خير فى قول إذا لم يكن فعل

فى الأساس : الوعد و الموعود « 8 » واحد « 9 » . و مطل : مدافعت كردن وام « 10 » .

( 1 ) . E : نگاه داشتن . ( 2 ) . E : يده . ( 3 ) . E : مىانگارد . ( 4 ) . C : فرود آيد . ( 5 ) . E : به كار . ( 6 ) . A : آمن . ( 7 ) . C : - اگر . ( 8 ) . E : الموعد . ( 9 ) . أساس البلاغة : 504 . ( 10 ) . B : - وام .