شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٢٣

حكايت سلاطين گذشته كه ازيشان اثر نمانده و روزگار آيت فنا بريشان خوانده

به تو وقت مرگ « 1 » . و نه رشوه‌ها دفع كند مرگ را از تو ، اگر بذل كنند ، و نه افسونها سود دهد در مرگ و نه چاره‌ها . يارى نكردند ترا و مواسا « 2 » نكرد با تو نزديكتر ايشان ، بلكه سپردند ترا به مرگ . اى زشتى آنچه كردند ! چيست حال گور تو كه نمىآيد به آن يكى و طواف نمىكند به آن از ميان ايشان مردى ؟ چيست حال ياد كردن تو فراموش كرده و انداخته ، و همهء ايشان ببخش كردن مال به حقيقت مشغول كرده شده‌اند ؟ چيست حال كوشك تو ، در حالى كه خالى است ، نيست هيچ انس‌گيرنده درو ، درمىآيد ترا از دو جانب او ترس و جزع ؟ س :

روزى كه كشند جانت از تن بيرون * نى رشوه دران سود دهد نى افسون

همراه تو باشند كسان تا لب گور * وانگاه تو در خاك بمانى محزون

لا تنكرنّ فما دامت على ملك * إلّا أناخ « 3 » عليه الموت و الوجل

و كيف يرجو دوام العيش متّصلا * و روحه بحبال الموت متّصل

و جسمه لبنيّات الرّدى غرض * و ملكه زائل عنه و منتقل

دام : أى سكن . و إناخة : خوابانيدن شتر . و وجل ( بفتح ) : ترس . و الغرض : المقصود .

مىفرمايد : انكار مكن ؛ چه نياراميد دنيا بر پادشاهى ، مگر كه « 4 » شتر خوابانيد برو مرگ و ترس . و چگونه اميد دارد پادشاه دوام عيش را پيوسته و جان او به ريسمانهاى مرگ پيوسته است ؟ و تن او مر راههاى باريك مرگ را مقصودست و پادشاهى او زائل است ازو و منتقل است به كسى دگر . س :

هرچند كسى صاحب عقل است و خرد * از دست اجل به هيچ‌رو جان نبرد

خيّاط ازل كه دوخت پيراهن عمر * آخر باجل گفت كه جيبش به درد

( 1 ) . G : - چون . . . ( 2 ) . E : مواساة . ( 3 ) . C : اناح . ( 4 ) . E : - كه .