شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٦١٨

خطاب به جابر بن عبد اللّه انصارى و ارشاد بكرم و شكر بارى

و تعريض « 1 » : بمعرض آوردن . و جابر : أبو عبد اللّه پسر عبد اللّه بن عمرو بن حزام انصارى از بنى سلمه ، و پدر او از اكابر صحابه بود و در احد كشته شد و عمر جابر نود و چهار سال بود و « 2 » در سنهء ثمان و سبعين در مدينه وفات يافت . و سال : در اصل « سأل » . و الإضعاف :

أن يزاد على أصل الشّىء فيجعل مثلين أو أكثر . و حبّ : دانه . و بيت رابع اشارت به آيت مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ « 3 » .

مىفرمايد : چه نيكوست دنيا و اقبال او ، چون فرمان برد خدا را آن كس كه يافت دنيا را ! هركه مواسا « 4 » نكند با مردم از افزونى « 5 » مال خود ، آورد بمعرض ادبار اقبال دنيا را . پس بپرهيز « 6 » از زوال فضل ، اى جابر ، و بده از دنياى خود هركه خواهد آن را ؛ چه به درستى كه خداوند عرش بزرگ عطاست ، افزون مىكند به يك‌دانه مثلهاى آن را . س :

مالى كه نه در وجه مناهى باشد * شكّ نيست كه نعمتى « 7 » الهى باشد

از مال يكى شود سزاوار بهشت * وز مال يكى لايق شاهى باشد

و كم رأينا من ذوى ثروة * لم يقبلوا بالشّكر إقبالها

تاهوا على الدّنيا بأموالهم * و قيّدوا بالبخل أقفالها

لو شكروا النّعمة جازاهم * مقالة الشّكر الّذى قالها

لئن شكرتم لأزيدنّكم * لكنّما كفرهم غالها

ثروة : توانگرى . و تاه : أى تكبّر . و أقفال : جمع قفل ( بضمّ ) . و غول : هلاك كردن . و مقالة فاعل جازا . و ضمير مستتر در قال راجع به « ذا العرش » « 8 » فاعل قال . و لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ « 9 » عطف بيان مقالة .

مىفرمايد : بسيار ديديم از خداوندان توانگرى كه رو نياوردند بشكر خدا ، چون رو

( 1 ) . E : تعرّض . ( 2 ) . E : - و . ( 3 ) . البقرة : 261 . ( 4 ) . C : مواساة . ( 5 ) . E : فزونى . ( 6 ) . E : پرهيز . ( 7 ) . E : نعمت . ( 8 ) . E : ذى العرش . ( 9 ) . إبراهيم : 7 .