شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين علي بن ابي طالب ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٢٨

نصيحت امام همام و سيّد انام امير المؤمنين حسن « 1 » ، عليه السّلام

مىفرمايد : علم آرايش است ؛ پس باش مر علم را كسب‌كننده ، و باش مرو را جوينده ، مادام كه زنده باشى ، فراگيرنده . و آرام‌گير بعلم و استوار باش به خدا و بىنياز شو به او . و باش بردبار استوار خرد « 1 » نگاه دارندهء خود . سير « 2 » برميا ؛ پس يا باشى كوشنده در علم روزى ، و « 3 » يا باشى فرورونده « 4 » در علم . س :

تا چند چنين دشمن خود خواهى بود * وز غايت جهل خويش بد خواهى بود

علم است كه آدمى به آن شد ممتاز * بىعلم ز جنس ديو و دد خواهى بود

و كن فتى ناسكا محض التّقى ورعا * للدّين مغتنما للعلم مفترسا

فمن تخلّق بالآداب ظلّ بها * رئيس قوم إذا ما فارق الرّءوسا

و اعلم هديت بأنّ العلم خير صفا * أضحى لطالبه من فضله سلسا

نسك : پرستيدن . و ورع ( بفتح راء ) : پرهيزكار شدن ؛ و ورع « 5 » ( بكسر ) : پرهيزكار .

و افترسه الأسد : أى دقّ عنقه ، و مراد اينجا اخذ . و تخلّق : خو گرفتن . و مفارقة : از يكدگر جدا شدن . و رؤسا : جمع رئيس . و صفا : آب خالص . و السّلاسة : الجريان ، يقال : فى كلامه سلاسة ، و هو سلس البول .

مىفرمايد : باش جوانمردى پرستنده بخالص پرهيزكارى « 6 » ، پرهيزكار « 7 » ، مر دين را غنيمت‌گيرنده ، مر علم را فراگيرنده . پس هركه خو كرد بادبها ، گشت بسبب آن سردار قوم ، چون مفارقت كردند سرداران . و بدان - كه راه نموده شوى - كه علم بهتر آب خالص است كه گشت براى طالب خود از كمال خود روان . س :

هركس كه ز روى فضل عالم باشد * بىشبهه ميان خلق حاكم باشد

فردا كه بعالم بقا پيوندد * از دوزخ و از عذاب سالم باشد

( 1 ) . E : استوار مرد . ( 2 ) . E : سر . ( 3 ) . E : - و . ( 4 ) . B : فروبرنده . ( 5 ) . BE : - و ورع . ( 6 ) . C : - پرهيزكارى . ( 7 ) . E : - پرهيزكار .